Η Κίνα αξιοποιεί μια μοναδική ευκαιρία και επιχειρεί να αμφοσβητήσει την αμερικανική κυριαρχία στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική σκηνή, ασκώντας μεγαλύτερη διεθνή επιρροή, εις βάρος του πανίσχυρου δολαρίου των ΗΠΑ.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα – που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην χαοτική οικονομική πολιτική του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ – έχει καταλάβει τις αγορές τις τελευταίες εβδομάδες, με το δολάριο να υποχωρεί σε χαμηλά τετραετίας. Την ίδια στιγμή, οι επενδυτές στρέφονται σε ασφαλή καταφύγια, οδηγώντας τις τιμές του χρυσού σε ιστορικά υψηλά, πάνω από τα 5.500 δολάρια η ουγγιά.

Οι εξελίξεις αυτές δίνουν στην Κίνα ένα «παράθυρο» για να προωθήσει το δικό της νόμισμα ως βιώσιμη εναλλακτική.

Το Σαββατοκύριακο, το κορυφαίο ιδεολογικό περιοδικό του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας δημοσίευσε δηλώσεις του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, στις οποίες περιέγραφε τα σχέδια του για τη μετατροπή του ρενμίνμπι («νόμισμα του λαού») σε παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.

Αυτός είναι ο ρόλος που διαδραματίζει σήμερα το δολάριο ΗΠΑ – το βασικό νόμισμα για τη συντριπτική πλειονότητα των διεθνών συναλλαγών, γεγονός που το καθιστά μία από τις ασφαλέστερες επενδύσεις στον κόσμο.

Κανείς δεν αναμένει ότι αυτό θα αλλάξει σύντομα.

Ωστόσο, η απότομη πτώση της αξίας του δολαρίου από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία πέρυσι έχει τουλάχιστον ανοίξει την πόρτα σε πιθανούς ανταγωνιστές.

Σύμφωνα με το περιοδικό Qiushi, ο Σι δήλωσε σε κυβερνητικούς αξιωματούχους ότι η Κίνα θα πρέπει να φιλοδοξεί να εγκαθιδρύσει «ένα ισχυρό νόμισμα που να χρησιμοποιείται ευρέως στο διεθνές εμπόριο και στις συναλλαγές συναλλάγματος», με μια «ισχυρή κεντρική τράπεζα» και την ικανότητα να προσελκύει επενδύσεις και να επηρεάζει τις παγκόσμιες τιμές.

Οι δηλώσεις του Κινέζου ηγέτη φέρονται να έγιναν το 2024, ωστόσο το κόμμα τις δημοσιοποίησε τώρα καθώς η Κίνα τοποθετείται ως πιο αξιόπιστος οικονομικός και πολιτικός εταίρος από τις ΗΠΑ – και αρχίζει να βλέπει αποτελέσματα.

Γιατί έχουν σημασία τώρα τα σχέδια της Κίνας;

Η Κίνα έχει περάσει πάνω από μία δεκαετία προσπαθώντας να ενσωματώσει το ρενμίνμπι στις διεθνείς αγορές και να διασφαλίσει τη σταθερότητά του ως παγκόσμιου νομίσματος. Όμως πρόσφατα άρχισε να αποκομίζει τα οφέλη από τις αυξανόμενες ανησυχίες γύρω από την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ και από μια τάση γνωστή ως «αποδολαριοποίηση».

Η απόφαση του Τραμπ να επιβάλει πολλαπλούς γύρους δασμών σε μεγάλους εμπορικούς εταίρους έχει υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στην οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ και στην αξία του νομίσματός τους. Η αλλαγή ηγεσίας στη Fed –για την οποία ο Τραμπ έχει προτείνει τον Κέβιν Γουόρς, έπειτα από επανειλημμένες συγκρούσεις με τον νυν πρόεδρο Τζερόμ Πάουελ– έχει προσθέσει αβεβαιότητα γύρω από τη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ και τα επιτόκια.

Οι επενδυτές μειώνουν την έκθεσή τους στο δολάριο ήδη από πέρυσι, ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει καλέσει το ευρώ να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην παγκόσμια χρηματοδότηση. Η απειλή δασμών και κυρώσεων από τις ΗΠΑ έχει επίσης ωθήσει ορισμένες χώρες να αναζητήσουν τρόπους αντιστάθμισης της εξάρτησής τους από το δολάριο.

«Για να πείσεις τον κόσμο να χρησιμοποιήσει το ρενμίνμπι, πρέπει κατά κάποιον τρόπο να βρεις το κοινό του, και αυτό ήταν πραγματικά πολύ δύσκολο», δήλωσε ο Ντίνι ΜακΜάον, επικεφαλής έρευνας αγορών στην εταιρεία Trivium China. «Τώρα ο τρόπος που το κόμμα το βλέπει είναι: “Βρισκόμαστε ενώπιον μιας πραγματικά μοναδικής συγκυρίας, επειδή ο κόσμος απογοητεύεται από το δολάριο”».

Γιατί έχει σημασία ο έλεγχος ενός παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος;

Το δολάριο βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας για περισσότερα από 80 χρόνια, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Συμφωνία του Μπρέτον Γουντς, που όρισε το δολάριο ως το μοναδικό με μετατρεψιμότητα σε χρυσό, ενώ προσέδεσε σε αυτό ακόμη 44 νομίσματα.

Η ισχυρή ζήτηση για δολάριο δίνει στις ΗΠΑ μεγαλύτερη επιρροή, τόσο στη δυνατότητα δανεισμού με χαμηλά επιτόκια από το εξωτερικό όσο και στην επιβολή κυρώσεων σε άλλες χώρες.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναγνωρίζει επτά ακόμη βασικά αποθεματικά νομίσματα, μεταξύ των οποίων το ευρώ, το ρενμίνμπι, το ιαπωνικό γεν, το καναδικό δολάριο, το αυστραλιανό δολάριο, τη στερλίνα και το ελβετικό φράγκο.

Η Κίνα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση του δικού της νομίσματος ως τρόπο να θωρακιστεί απέναντι στη χρηματοπιστωτική ηγεμονία και τις πιέσεις των ΗΠΑ, αλλά και να αυξήσει τη δική της πολιτική και οικονομική επιρροή στο παγκόσμιο εμπόριο και τη χρηματοδότηση.

Τι έχει κάνει η Κίνα για να ενισχύσει το ρενμίνμπι;

Η Κίνα έχει λάβει μέτρα για να καταστήσει το ρενμίνμπι πιο ελκυστικό στους ξένους επενδυτές, διευρύνοντας την πρόσβαση σε κινεζικούς τίτλους – μετοχές, ομόλογα και εμπορεύματα – και απλοποιώντας τις διασυνοριακές πληρωμές.

Η ενίσχυση των εμπορικών δεσμών με αναπτυσσόμενες οικονομίες έχει επίσης ενδυναμώσει το επιχείρημα υπέρ της αυξημένης χρήσης του ρενμίνμπι στις διεθνείς συναλλαγές. Η χρήση του ρενμίνμπι σε εμπορικούς διακανονισμούς εκτοξεύθηκε σε ιστορικά υψηλά μετά την επιβολή κυρώσεων από δυτικές χώρες στη Ρωσία για την εισβολή στην Ουκρανία, καθώς η Κίνα παρέμεινε ένας από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους της Ρωσίας.

Το περασμένο καλοκαίρι, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Κίνας, Παν Γκονγκσένγκ, χαρακτήρισε το ρενμίνμπι το νο.1 νόμισμα του παγκόσμιου εμπορίου και το τρίτο μεγαλύτερο νόμισμα πληρωμών, σε δηλώσεις που υποστήριζαν την ανάπτυξη ενός «πολυπολικού» νομισματικού συστήματος αντί της κυριαρχίας του δολαρίου.

Η ιδέα ότι το δολάριο θα μπορούσε να αμφισβητηθεί έχει σίγουρα ανησυχήσει τον Τραμπ. Η Βραζιλία, η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα και η Νότια Αφρική –το μπλοκ γνωστό ως BRICS– έχουν συζητήσει την ιδέα δημιουργίας ενός νέου αποθεματικού νομίσματος, κάτι στο οποίο ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει πως θα απαντούσε με δασμούς 100%.

Μπορεί πραγματικά το ρενμίνμπι να αντικαταστήσει το δολάριο;

Ένα παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα βασίζεται κυρίως στο ρενμίνμπι απέχει ακόμη πολύ από το να γίνει πραγματικότητα.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ, το δολάριο ΗΠΑ αντιπροσώπευε περίπου το 57% των συναλλαγματικών αποθεμάτων πέρυσι, το ευρώ περίπου το 20% και το ρενμίνμπι περίπου το 2%.

Η Κίνα δεν έχει δηλώσει ρητά ότι σκοπεύει να εκτοπίσει το δολάριο, αλλά μάλλον στοχεύει στο να επεκτείνει τον ρόλο του δικού της νομίσματος.

Ωστόσο, παρότι η Κίνα παρουσιάζει το ρενμίνμπι ως ένα βολικό και ασφαλές νόμισμα για το παγκόσμιο εμπόριο, ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αυστηροί έλεγχοι στη μεταφορά κεφαλαίων εντός και εκτός της χώρας αποθαρρύνουν επενδυτές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από το να βασιστούν σε μεγάλο βαθμό σε αποθεματικά ρενμίνμπι. Η Κίνα ενδέχεται επίσης να προτιμά τη διατήρηση μιας χαμηλότερης αξίας του ρενμίνμπι σε σύγκριση με άλλα νομίσματα, προκειμένου να στηρίξει την εξαγωγική της οικονομία.

«Δεν μπορώ να φανταστώ έναν κόσμο στον οποίο ο βαθμός στον οποίο το ρενμίνμπι υιοθετείται ως αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο να πλησιάζει έστω τα επίπεδα του δολαρίου ή του ευρώ, και δεν νομίζω ότι ούτε το Πεκίνο το φαντάζεται», είπε ο ΜακΜάον.

«Αλλά δεδομένων των μεταβαλλόμενων ισορροπιών στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και τη γεωπολιτική, το Πεκίνο σίγουρα θεωρεί ότι υπάρχει εδώ μια ευκαιρία να κερδίσει έδαφος».

Πηγή: CNN