Το 2004 ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Παντελής Βούλγαρης μάς χάρισε, σε σενάριο της Ιωάννας Καρυστιάνη, ένα δραματικό και ηθογραφικό διαμάντι: την κινηματογραφική ταινία «Νύφες».
Για το έργο αυτό χύθηκε πολύ μελάνι. Από τις 11 Ιανουαρίου του τρέχοντος έτους, η θεατρική σκηνή «Αγγέλων Βήμα», στην Αθήνα, ανεβάζει το έργο «έφυγες με το Πατρίς», σε σκηνοθεσία της Μαργαρίτας Δαλαμάγκα και σενάριο του Κώστα Κατσάπη.
Η Αθηναϊκή εφημερίδα «τα ΝΕΑ», με επιμέλεια της δημοσιογράφου κ. Κατερίνας Ροββά, έκανε ένα εκτενές αφιέρωμα για το έργο με τίτλο: «όταν σφύριξε το πλοίο, πίκρα μεγάλη» και υπότιτλο «το θρυλικό υπερωκεάνιο “Πατρίς” ταυτίστηκε με την μετανάστευση εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων στην Αυστραλία».
Μεταξύ των άλλων, η αγαπητή Κατερίνα έγραψε: «ήταν 14 Δεκεμβρίου του 1959, όταν το επιβλητικό πλοίο “Πατρίς” ξεκινούσε το πρώτο του, ιστορικό, ταξίδι για την Αυστραλία μεταφέροντας περισσότερους από 1.000 Έλληνες μετανάστες σε έναν άγνωστο τόπο, που τους υποσχόταν μια καλύτερη ζωή. Το πλοίο έφτασε στο λιμάνι της Μελβούρνης 25 ημέρες αργότερα, κι εκεί, σε μια ατμόσφαιρα πανζουρλισμού, άνδρες, γυναίκες και παιδιά στριμώχνονταν στα κιγκλιδώματά του κοιτάζοντας τη νέα χώρα που ανοιγόταν μπροστά τους, ενώ συγγενείς που περίμεναν στο λιμάνι σκαρφάλωναν στο πλοίο για να εντοπίσουν τους δικούς τους, ανάμεσα σε φωνές, γέλια, κλάματα, αλλά και σε ανθοδέσμες που κρατούσαν κάποιοι αναζητώντας με αγωνία τις νύφες που είχαν παντρευτεί από φωτογραφία. Το “Πατρίς” πραγματοποίησε συνολικά 91 ταξίδια προς την Αυστραλία από το 1959 ως το 1975».
Η σκηνοθέτις του έργου δηλώνει με τη σειρά της στην εφημερίδα: «η παράσταση είναι ένας φόρος και απόδοση τιμής στον Ελληνισμό μιας μακρινής χώρας μέσα από ιστορίες σε πρώτο πρόσωπο, αληθινές και τρυφερές, που έγιναν θέατρο ως πράξη σεβασμού και βαθιάς συγκίνησης για όλους τους μετανάστες. Δίνει φωνή σε όλους εκείνους τους Έλληνες που έφυγαν για μια νέα πατρίδα, με ένα κομμάτι της χώρας που ταξίδευε στον ωκεανό χωρίς να ξέρει εάν και πότε θα επιστρέψει. Ήθελα αυτό το καράβι – σύμβολο να εκπροσωπεί όλους τους Έλληνες και τις Ελληνίδες κάθε ηλικίας. Να εκπροσωπεί το όνειρο και την προσπάθεια να κάνουν εφικτό αυτό που παρουσιάζεται ως ανέφικτο. Θέλησα να αναδείξω τους χαρακτήρες οι οποίοι δεν θεραπεύονται με την φυγή αλλά δυναμώνουν μέσα σ’ αυτή. Η αναχώρηση δεν είναι μόνο απώλεια αλλά και μετάβαση, μια συνειδητή κίνηση προς το άγνωστο που γεννά νέες ταυτότητες και ανοίγει δρόμους. Κάνω στο έργο τη φυγή προορισμό και όχι τραύμα».
Η τέχνη προσεγγίζει τους ανθρώπους συμπονετικά και το φαινόμενο της μετανάστευσης ως μία οδυνηρή πραγματικότητα. Η χώρα μας συνεχίζει να αιμορραγεί με καινούργιο κύκλο φυγής, που ξεκίνησε πριν από δεκαπέντε χρόνια. Το υλικό για το επόμενο έργο θα είναι και πάλι τεράστιο. Λέγεται ότι πεντακόσιες χιλιάδες συμπατριώτες μας άνοιξαν πανιά για άλλες χώρες. Σαν κάτι να έχει αφορίσει αυτόν τον τόπο.
Θολές εικόνες ανακαλεί και η δική μου μνήμη από την αναχώρηση δυο νέων του χωριού μου για τη μακρινή Αυστραλία με το «Πατρίς». Ήταν αδέλφια, και το γεγονός έφερε μεγάλη αναστάτωση στο σπίτι μας, μέρες πριν την αναχώρηση. Όλος ο μαχαλάς τα συνόδεψε μέχρι τον καρνάβαλο με την ευχή: «ώρα σας καλή, παιδιά μας». Έδειξε συμπόνια και στήριξη στα ίδια και τους γονείς τους. Οι μικρότεροι δεν μπορούσαμε να συνειδητοποιήσουμε τι ακριβώς συνέβαινε. Πιο πολύ για θρήνος μάς φαινόταν παρά για χαρά. Οι κρυφοί αναστεναγμοί σκέπαζαν και τον ήλιο. Ήταν μια οριστική απόδραση από τη φτωχή Ελλάδα του εμφυλίου και της κατοχής, με εφόδια μόνο τη γλώσσα και την Ελληνικότητα. Όλα τους τα μπογαλάκια χώρεσαν μέσα σε δύο παλιές βαλίτσες. Λιγότερο από είκοσι χρόνων, ο Θόδωρος και ο Κώστας, στο άνθος της ηλικίας τους, ξεριζώνονταν εθελοντικά, με προορισμό την άλλη άκρη του κόσμου, ολομόναχοι, για να κυνηγήσουν το όνειρό τους. Άραγε, να έφευγαν με πρόσκληση, με διαβατήριο ή λαθραίοι; Σε κάθε περίπτωση ήταν μια βάναυση αποκοπή από τη φωλιά της οικογένειας και για την πατρίδα αποτέλεσε μια απώλεια, αφού από τότε χάθηκαν τα ίχνη τους. Ποιος Θεός τα πρόσταζε αυτά, ποια μοίρα τα κυβερνούσε; Άδικο ή δίκαιο το πεπρωμένο τους;
Το τίμημα της επιβίωσης μέσω της μαζικής μετανάστευσης έγινε μια διαχρονική συνθήκη για τη χώρα μας, με κυρίαρχα στοιχεία την αγριότητα και τη δημογραφική αποδόμηση. Η μετακόμιση έγινε προτεραιότητα, τα παιδιά της καταφρόνιας έφευγαν για μακριά, οι γονείς με τα χρόνια πέθαναν, τα σπίτια έκλεισαν και κατέρρευσαν. Μπορεί κάποιοι να μην πρόκοψαν όπως ήθελαν, όμως σε κάθε περίπτωση έζησαν καλύτερα στη δεύτερη πατρίδα τους και στις συνοικίες των μεταναστών. Κι είναι να αναρωτιέται κανείς σήμερα: πού εύρισκαν τα χρήματα για τα ναύλα του μεγάλου ταξιδιού, καθότι οι οικογένειές τους δεν είχαν στον ήλιο μοίρα!
Σε αργό χρόνο κυλούσε τότε το πλεούμενο για άλλες ηπείρους, σε αργό χρόνο κυλά σήμερα και η κινηματογραφική καταγραφή του!
The post Από τις κινηματογραφικές «Νύφες» στο υπερωκεάνιο «Πατρίς» appeared first on ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΑΡΤΑΣ.