Τις ημέρες που προηγήθηκαν της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησύχησαν ότι ο πόλεμος μπορεί να τελείωνε σύντομα. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να διέταξε περισσότερα πλήγματα στο Ιράν, σαν να προσπαθούσε να προκαλέσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ζημιά πριν ο Ντόναλντ Τραμπ αναγκάσει το Ισραήλ να σταματήσει.

Την ημέρα που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, οι περισσότεροι άμαχοι στην περιοχή άρχισαν να ανακουφίζονται, ωστόσο το Ισραήλ εξαπέλυσε ένα από τα φονικότερα πλήγματα που έχουν καταγραφεί ποτέ στον Λίβανο, ακόμη και στην καρδιά της πυκνοκατοικημένης Βηρυτού, χωρίς καμία προειδοποίηση. Η επιχείρηση, την οποία οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις ανέφεραν ότι στόχευε κέντρα διοίκησης της Χεζμπολάχ, έπληξε 100 στόχους μέσα σε 10 λεπτά, σκότωσε πάνω από 350 ανθρώπους και τραυμάτισε πολύ περισσότερους από 1.000, πολλοί από αυτούς άμαχοι.

Στις περισσότερες χώρες που βρίσκονται σε πόλεμο, οι εκεχειρίες αποτελούν θετική εξέλιξη. Όμως, για την ηγεσία του Ισραήλ οι εκεχειρίες συχνά θεωρούνται εμπόδιο στις προσπάθειες «ολοκλήρωσης της αποστολής». Ακόμη κι όταν το Ισραήλ συνάπτει εκεχειρίες, συνεχίζει μονομερώς τις επιθέσεις – όπως συμβαίνει στη Γάζα και τον Λίβανο. Ο πόλεμος γίνεται για το Ισραήλ η βασική απάντηση στις γεωπολιτικές προκλήσεις – όχι απλώς μια στρατηγική, αλλά μια κανονικότητα. Όταν επιβλήθηκε εκεχειρία με το Ιράν ο Νετανιάχου δήλωσε ότι «η δουλειά δεν έχει τελειώσει». Το επανέλαβε και το Σάββατο το βράδυ: «Η μάχη δεν έχει ακόμη τελειώσει». Όταν ο Τραμπ επέβαλε εκεχειρία στη Γάζα τον Οκτώβριο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε κάνει παρόμοια δήλωση, τονίζοντας ότι το Ισραήλ θα πετύχει τους στόχους του «με τον εύκολο ή με τον δύσκολο τρόπο».

Για την ηγεσία του Ισραήλ, αν ο πόλεμος είναι η κανονική κατάσταση, τότε η αποστολή δεν τελειώνει ποτέ και δεν μπορείς ποτέ να χάσεις, γιατί βρίσκεσαι διαρκώς στη μάχη.

Μεγάλο μέρος της ισραηλινής κοινωνίας έχει υιοθετήσει αυτή την προσέγγιση. Στα τέλη Μαρτίου το 78% των Εβραίων Ισραηλινών εξακολουθούσε να στηρίζει τον πόλεμο κατά του Ιράν (στην αρχή του πολέμου το ποσοστό ήταν εντυπωσιακά υψηλό, στο 93%). Αν και η δημοτικότητα του Νετανιάχου είναι χαμηλά, η στήριξη προς τους πολέμους που διεξάγει παραμένει υψηλή.

Ωστόσο, υπάρχουν διαφορές. Με το βλέμμα στραμμένο στην πολιτική του επιβίωση και την υστεροφημία του, ο Νετανιάχου φαίνεται να επιθυμεί τη σύγκρουση περισσότερο από την κοινωνία, η οποία μπορεί να αποδέχεται τον πόλεμο, αλλά θέλει να βλέπει και αποτελέσματα.

Οι Ισραηλινοί δεν βλέπουν νίκη

Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Ισραηλινοί αμφισβητούν την επιτυχία του πολέμου με το Ιράν – και έχουν λόγο. Το εμπλουτισμένο ουράνιο παραμένει στο Ιράν, το καθεστώς δεν έχει καταρρεύσει και μάλιστα έχει σκληρύνει, η Τεχεράνη εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ενώ δημιούργησε μια νέα στρατηγική απειλή κρατώντας την παγκόσμια οικονομία «όμηρο» μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ο Νετανιάχου συνεχίζει να αντλεί ισχύ από την ικανότητα της χώρας να διεξάγει πόλεμο, αλλά δεν καταφέρνει να αποδείξει ότι μπορεί να τον κερδίσει.

Το πρόβλημα είναι ότι ο ορισμός της «νίκης» για τους Ισραηλινούς διαμορφώνεται μέσα από μια στρεβλή πραγματικότητα: μια ηγεσία που υπόσχεται ότι οι απειλές μπορούν να εξαλειφθούν μέσω εισβολών και κατοχής, ότι καθεστώτα μπορούν να αλλάξουν με αεροπορικά πλήγματα, και ένα μιντιακό περιβάλλον που σπάνια παρουσιάζει το ανθρώπινο κόστος. Με εξαίρεση τον ηγέτη του αριστερού κόμματος «Δημοκράτες» Γιαΐρ Γκολάν, που τάσσεται υπέρ των διπλωματικών λύσεων, σχεδόν κανείς στο πολιτικό σκηνικό της χώρας δεν αμφισβητεί την τάση να χρησιμοποιεί τον πόλεμο ως πρώτο εργαλείο πολιτικής.

Η ανοχή της χώρας σε έναν «αέναο πόλεμο» κρύβει την πραγματικότητα των μετώπων στο Ιράν, τον Λίβανο και τη Γάζα. Η συνεχής προσπάθεια αποδυνάμωσης των αντιπάλων αποκαλύπτει τα όρια της ισραηλινής στρατιωτικής ισχύος. Αν χρειάζεται να κάνεις όλο και περισσότερα, αυτό δείχνει ότι κάτι δεν λειτουργεί. Για παράδειγμα, λίγο μετά την εκεχειρία, ο στρατός προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη προσπαθεί να ανασυγκροτήσει την παραγωγή πυραύλων, παρά τις διαβεβαιώσεις του Νετανιάχου ότι «την καταστρέψαμε».

Πουθενά δεν είναι πιο εμφανείς οι αδυναμίες αυτής της στρατηγικής από ό,τι στον Λίβανο, μια χώρα που το Ισραήλ έχει εισβάλει επτά φορές σε πέντε δεκαετίες. Το 2024 το Ισραήλ κατάφερε σοβαρό πλήγμα στη Χεζμπολάχ, σκοτώνοντας τον ηγέτη της Χασάν Νασράλα. Ωστόσο, η οργάνωση παραμένει ενεργή και συμμετείχε στον πόλεμο, εκτοξεύοντας χιλιάδες ρουκέτες και drones.

Στόχος του Ισραήλ είναι ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ, αλλά ακόμη και ο στρατός έχει αναγνωρίσει ότι αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με στρατιωτικά μέσα. Παρ’ όλα αυτά, ακολουθήθηκε η ίδια τακτική όπως στη Γάζα, με εκκενώσεις και καταστροφή οικισμών – χωρίς να επιτευχθεί ο στόχος. Οι επιθέσεις έχουν εκτοπίσει πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους και έχουν προκαλέσει τουλάχιστον 2.000 θανάτους.

Στον Λίβανο, όπως και στο Ιράν, η χρήση βίας φαίνεται να έχει φτάσει στα όριά της.

Καθώς το Ιράν και οι ΗΠΑ προσπαθούν να πλησιάσουν σε μια συμφωνία, η διπλωματία εξαρτάται και από μια εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Τραμπ φέρεται να πίεσε τον Νετανιάχου να περιορίσει τα πλήγματα και να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις.

Το Ιράν ζήτησε να συμπεριληφθεί ο Λίβανος στην εκεχειρία. Το Ισραήλ συμφώνησε – απρόθυμα – να διαπραγματευτεί, ενώ συνεχίζει τις επιθέσεις.

Οι ηγέτες οφείλουν να επιδιώκουν την ειρήνη, όχι τον πόλεμο. Να επιδιώκουν το τέλος των συγκρούσεων, όχι τη διαιώνισή τους. Όταν ο πόλεμος γίνεται κανονικότητα, όλοι χάνουν.

Πηγή: New York Times