Μια τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των ηγετών του Ισραήλ και του Λιβάνου θα αποτελούσε αναμφίβολα ένα ιστορικό γεγονός για τη σύγχρονη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα εν μέσω των συνεχιζόμενων συγκρούσεων στο Ιράν, στη Γάζα και τον ίδιο τον Λίβανο.

Δεκαετίες εχθρότητας – που περιλαμβάνουν και την ισραηλινή κατοχή του νότιου Λιβάνου από το 1982 έως το 2000 – έχουν οδηγήσει στην απουσία κάθε διπλωματικής σχέσης μεταξύ των δύο χωρών.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν αυτή η επικοινωνία μπορεί να οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα, τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν για κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου και ενδεχομένως για μια ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο πρόεδρος του Λιβάνου Τζόζεφ Αούν αναμένεται να συνομιλήσουν την Πέμπτη, αν και η ακριβής ώρα παραμένει ασαφής. Η προεδρία του Λιβάνου εξάλλου δεν έχει ακόμη επιβεβαιώσει την πληροφορία.

Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ παραμένει ενεργός, με το Ισραήλ να πραγματοποιεί θανατηφόρα πλήγματα και τη σιιτική οργάνωση να απαντά με ρουκέτες και drones.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει κατάπαυση του πυρός και έχει ασκήσει πρόσφατα πίεση στο Ισραήλ να περιορίσει τις επιχειρήσεις του στον Λίβανο. Ωστόσο, το Ισραήλ, το οποίο παραδοσιακά αμφισβητεί την ικανότητα ή τη βούληση της λιβανέζικης κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τη Χεζμπολάχ, θέτει υψηλούς όρους για μια συμφωνία, συμπεριλαμβανομένου του αφοπλισμού της οργάνωσης.

Οι ΗΠΑ φιλοξένησαν απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου την Τρίτη, ενώ το ισραηλινό συμβούλιο ασφαλείας συζήτησε πιθανή εκεχειρία την Τετάρτη το βράδυ.

Ο αμερικανός πρόεδρος ήταν εκείνος που αποκάλυψε πρώτος τη σχεδιαζόμενη συνομιλία Νετανιάχου–Αούν μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να προσφέρει «λίγο περιθώριο ανακούφισης» μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα ανέφερε ότι έχουν περάσει «περίπου 34 χρόνια» από την τελευταία επαφή των ηγετών, αν και δεν είναι σαφές σε ποια επικοινωνία αναφερόταν.

Ιστορικά, η πιο χαρακτηριστική στιγμή επαφής μεταξύ των δύο πλευρών ήταν το 1982, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μεναχέμ Μπέγκιν συναντήθηκε με τον εκλεγμένο πρόεδρο του Λιβάνου Μπασίρ Τζεμαγιέλ. Δύο εβδομάδες αργότερα, ο Τζεμαγιέλ δολοφονήθηκε.

Η Χεζμπολάχ «κλειδί» στις εξελίξεις

Ο πρόεδρος του Λιβάνου έχει ζητήσει απευθείας συνομιλίες με το Ισραήλ ήδη από τον Μάρτιο, όμως μέχρι την περασμένη εβδομάδα ο Νετανιάχου δήλωνε απρόθυμος.

Ο Αούν διαθέτει ευρεία λαϊκή νομιμοποίηση, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπος με ισχυρές αντιδράσεις από τη Χεζμπολάχ, η οποία επιμένει πως απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε διαπραγμάτευση είναι η κατάπαυση του πυρός και η αποχώρηση του Ισραήλ από λιβανέζικα εδάφη.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το Ισραήλ έχει δεχθεί να «συγκρατηθεί λίγο στον Λίβανο» ώστε να μην υπονομευθεί η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, οι ισραηλινές επιχειρήσεις συνεχίζονται, και μάλιστα με εντατικοποίηση των χερσαίων επιθέσεων στο νότιο Λίβανο.

Παρότι η ισραηλινή επιθετικότητα θα μπορούσε να λειτουργεί προς όφελος της Χεζμπολάχ, ενισχύοντας το αφήγημα της αντίστασης, το Τελ Αβίβ φαίνεται να επιδιώκει την άσκηση πίεσης προς τη λιβανέζικη κυβέρνηση ώστε να αποδείξει τη δέσμευσή της στον αφοπλισμό της οργάνωσης, όπως προβλέπουν ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (1559 και 1701), καθώς και η εκεχειρία του 2024.

Η Χεζμπολάχ απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε συζήτηση περί αφοπλισμού.

Παρότι η οργάνωση αποτελεί μειοψηφία στο λιβανέζικο κοινωνικό σώμα, διατηρεί ισχυρές στρατιωτικές και πληροφοριακές δυνατότητες και έχει στο παρελθόν ασκήσει πίεση τόσο σε πολιτικούς αντιπάλους όσο και στο ίδιο το κράτος. Στελέχη της, όπως ο Ουαφίκ Σάφα, έχουν δηλώσει ότι η Χεζμπολάχ δεν θα δεσμευτεί από συμφωνίες που θα μπορούσαν να προκύψουν από αυτές τις συνομιλίες. Παράλληλα, έχει αναλάβει την ευθύνη για επιθέσεις εναντίον ισραηλινών στόχων στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης σύγκρουσης.

Παρά τις απειλές και τις αντιδράσεις, ούτε η Τεχεράνη ούτε η Χεζμπολάχ έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να εκτροχιάσουν τη διαδικασία των συνομιλιών. Ο ηγέτης της οργάνωσης, Ναΐμ Κασέμ, έχει καλέσει δημόσια την κυβέρνηση του Λιβάνου να ακυρώσει τις επαφές, χωρίς όμως να εμποδίσει τις εξελίξεις.

Αν και η Χεζμπολάχ διαθέτει τη δυνατότητα να κλιμακώσει τη βία στο εσωτερικό του Λιβάνου, μια τέτοια επιλογή θα ενείχε υψηλό ρίσκο, ιδιαίτερα σε μια συγκυρία όπου το Ιράν έχει αποδυναμωθεί από τις συγκρούσεις με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Επιπλέον, μια επιστροφή σε εσωτερική σύγκρουση θα την έφερνε αντιμέτωπη όχι μόνο με τον λιβανέζικο στρατό αλλά και με άλλες ένοπλες δυνάμεις της χώρας, καθιστώντας την στρατιωτική της δράση εξαιρετικά δύσκολη.

* Με πληροφορίες από CNN, CBC, Chatham House