Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα οι Αμερικανοί για τις ενδιάμεσες εκλογές, η έκβαση των οποίων θεωρείται καθοριστική για τα δύο τελευταία χρόνια της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Η προεδρική παράταξη, οι ρεπουμπλικάνοι, είναι αντιμέτωποι με την αντιπολίτευση, τους δημοκρατικούς, που ευελπιστούν ότι απόψε θα ξαναπάρουν στα χέρια τους -κάποιους τουλάχιστον από- τους μοχλούς της εξουσίας στην Ουάσιγκτον.

Τα πρώτα εκλογικά τμήματα θα ανοίξουν στις 06:00 τοπική ώρα, δηλαδή στις 13:00 ώρα Ελλάδας, σε πολιτείες της ανατολικής ακτής. Η σημασία της αναμέτρησης αποτυπώνεται και στην προκαταβολική συμμετοχή, καθώς σχεδόν 58 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν ήδη ψηφίσει, αριθμός που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ για τις ενδιάμεσες εκλογές.

Στις τάξεις των δημοκρατικών υπάρχουν μεγάλες ελπίδες πως θα σημειωθεί «μπλε κύμα» (σ.σ. αυτό είναι το χρώμα της παράταξης), αν όχι «τσουνάμι», καθώς οι δημοσκοπήσεις προεξοφλούν τη νίκη τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η σύνθεση της οποίας ανανεώνεται εξ ολοκλήρου σήμερα.

Από το Μέιν ως την Αλάσκα, περνώντας από το Τέξας, το Οχάιο ή ακόμη το Κάνσας, οι υποψήφιοι των δημοκρατικών θεωρούνται επίσης φαβορί και προσμένουν να επιτύχουν την ανατροπή της ισορροπίας ισχύος στη Γερουσία, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις του Siena College για τη New York Times, αποτέλεσμα που φάνταζε αδιανόητο πριν από μόλις έναν χρόνο.

Αλλά στο μεσοδιάστημα, ο πρόεδρος Τραμπ διέταξε τον πόλεμο μαζί με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, αθέτησε τις υποσχέσεις του πως θα μείωνε το κόστος διαβίωσης, και υπέστη σειρά επιθέσεων από την αντιπολίτευση, που καταγγέλλει τον προσωπικό πλουτισμό του μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025.

Δημοψήφισμα

«Τήρησα περισσότερες υποσχέσεις απ’ όσες έκανα», είπε ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος στην Ουάσιγκτον χθες Δευτέρα, στην τελευταία του ομιλία πριν από την ψηφοφορία.

Στη μάλλον ασυνάρτητη ομιλία, ο 80άρης δισεκατομμυριούχος αφιέρωσε περισσότερο χρόνο αναφερόμενος στα μεγαλεπήβολα έργα του στην αμερικανική πρωτεύουσα παρά στα διακυβεύματα της σημερινής εκλογικής αναμέτρησης.

Ο επικεφαλής των δημοκρατικών στη Γερουσία Τσακ Σούμερ βρήκε «αξιολύπητο» τον λόγο του προέδρου, τον χαρακτήρισε σύμβολο της απόλυτης αποσύνδεσης του Ντόναλντ Τραμπ από την πραγματικότητα των περισσότερων Αμερικανών.

Ιστορικά, το κόμμα που κατέχει τον Λευκό Οίκο υφίσταται απώλειες στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές, που εκλαμβάνονται συχνά ως δημοψήφισμα για τον αρχηγό του κράτους.

Ο έλεγχος της Βουλής των Αντιπροσώπων θα δώσει στους δημοκρατικούς μεγαλύτερο βάρος στην κατάρτιση του προϋπολογισμού του ομοσπονδιακού κράτους, καθώς και τη δυνατότητα να αρχίσουν έρευνες του σώματος, πιο συγκεκριμένα για υποθέσεις διαφθοράς που προσάπτουν στον Ντόναλντ Τραμπ και τους ανθρώπους του.

Αν μπορέσουν να πάρουν τον έλεγχο της Γερουσίας, θα μπορούν να εμποδίσουν διορισμούς του προέδρου, ειδικά σε περίπτωση που χηρέψει έδρα στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Ωστόσο, παρότι φθάνουν σε αυτή την εκλογική αναμέτρηση στη θέση του φαβορί, οι δημοκρατικοί τείνουν να δείχνουν μάλλον συγκρατημένη αισιοδοξία, καθώς έχουν ζεματιστεί επανειλημμένα από δημοσκοπήσεις που είχαν υποτιμήσει το επίπεδο κινητοποίησης της βάσης του προέδρου Τραμπ στο παρελθόν.

«Αν χάσουμε το Τέξας…»

Ως τις τελευταίες ώρες της εκστρατείας, το σύνθημα ήταν κινητοποίηση. Όπως για την Τζέιν Κόλουμ, την οποία συνάντησε το Γαλλικό Πρακτορείο σε προάστιο της Ατλάντας (Τζόρτζια, νότια): πήγαινε από πόρτα σε πόρτα για να παροτρύνει πολίτες να ψηφίσουν τον δημοκρατικό γερουσιαστή Τζον Όσοφ, υποψήφιο για την επανεκλογή του.

«Αισθάνομαι αληθινά υποχρέωση να κάνω ό,τι μπορώ για να αλλάξουμε την κατεύθυνση που έχει πάρει η χώρα μας αυτή τη στιγμή, να τη βάλουμε (…) στον δρόμο της δημοκρατίας», εξήγησε η συνταξιούχος δασκάλα, 77 χρονών.

Στην άλλη πλευρά, των ρεπουμπλικάνων, ο τόνος γινόταν ολοένα πιο οξύς, πιο δυσοίωνος τις τελευταίες ημέρες πριν από τις εκλογές.

«Δεν υπερβάλλω όταν λέω ότι αν χάσουμε το Τέξας, θα χάσουμε την Αμερική», προειδοποίησε την Κυριακή ο ρεπουμπλικάνος υποψήφιος για τη Γερουσία στην πολιτεία αυτή, ο Κεν Πάξτον, κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης στην Αμερική.

Όποια κι αν είναι τα αποτελέσματα των σημερινών ενδιάμεσων βουλευτικών εκλογών, το βέβαιο είναι πως θα πρόκειται για την αρχή του τέλους της θητείας του αρχηγού του αμερικανικού κράτους Τραμπ — και ταυτόχρονα την έναρξη ξέφρενης κούρσας, στις τάξεις των ρεπουμπλικάνων όσο και σε αυτές των δημοκρατικών, ενόψει της διαδοχής του το 2028.

Τι σημαίνει να χάνει ένας Αμερικανός πρόεδρος το Κογκρέσο;

Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου αποτελεί σημαντική πολιτική εξέλιξη για οποιονδήποτε Αμερικανό πρόεδρο, καθώς περιορίζει τη δυνατότητά του να προωθεί τη νομοθετική του ατζέντα. Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια του ΕΡΤnews στην Ουάσινγκτον, Λένα Αργύρη, παραδοσιακά, ένας πρόεδρος που βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από την αντιπολίτευση αναγκάζεται να αναζητήσει συναινέσεις και συμβιβασμούς, προκειμένου να εξασφαλίσει την προώθηση των πολιτικών του κατά τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του.

Στην περίπτωση του Τραμπ, ωστόσο, εκτιμάται ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα οδηγήσει απαραίτητα σε πιο συναινετική στάση. Οι εκτιμήσεις που διατυπώνονται στην Ουάσιγκτον βασίζονται κυρίως στο γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη επιδείξει περιορισμένη διάθεση να στηριχθεί στον θεσμικό ρόλο του Κογκρέσου για την προώθηση της πολιτικής του, όπως έχει φανεί σε ζητήματα μετανάστευσης, δασμών και εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν.

Επιπλέον, ακόμη και με ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών, ο πρόεδρος θα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά εργαλεία άσκησης εξουσίας, όπως τα εκτελεστικά διατάγματα και τις προεδρικές αρμοδιότητες. Παράλληλα, διατηρεί τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας, μέσω των υπουργείων και των ομοσπονδιακών υπηρεσιών, ενώ είναι ευνοϊκη για τον ίδιο και η ισχυρή συντηρητική πλειοψηφία στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Υπό αυτές τις συνθήκες, στην Ουάσιγκτον εκφράζονται ανησυχίες ότι μια ενδεχόμενη εκλογική ήττα θα μπορούσε να οδηγήσει τον Τραμπ σε ακόμη πιο συγκρουσιακή πολιτική στάση, προκειμένου να αποδείξει ότι εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο των εξελίξεων. Δεν αποκλείεται, σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, να επιχειρήσει να αντισταθμίσει την απώλεια του Κογκρέσου με πιο απρόβλεπτες κινήσεις, ιδιαίτερα στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, όπου διαθέτει μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών.