Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοίνωσε τα στοιχεία για τις απαλλοτριώσεις ακινήτων αρχαιολογικού ενδιαφέροντος που πραγματοποιήθηκαν το 2024 από το υπουργείο Πολιτισμού, αποτυπώνοντας μια αξιοσημείωτη αύξηση στον αριθμό των υποθέσεων, αλλά ταυτόχρονα σημαντική μείωση στις καταβληθείσες αποζημιώσεις.

Οι απαλλοτριώσεις αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, επιτρέποντας στο Δημόσιο να αποκτά ακίνητα όπου εντοπίζονται αρχαιότητες, αποτρέποντας καταστροφές ή ιδιωτικές παρεμβάσεις. Παρότι η διαδικασία συχνά συνεπάγεται υψηλό δημοσιονομικό κόστος, η συνέχισή της θεωρείται απαραίτητη για τη διαφύλαξη των πολιτιστικών θησαυρών της χώρας και τη διευκόλυνση μεγάλων έργων, όπως αναστηλώσεις και αρχαιολογικές αναδείξεις.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το Αυτοτελές Τμήμα Απαλλοτριώσεων του υπουργείου Πολιτισμού προχώρησε το 2024 σε 30 απαλλοτριώσεις, έναντι 19 το 2023, σημειώνοντας άνοδο 57,9%. Ωστόσο, οι αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν για τα ακίνητα αυτά ήταν αισθητά μειωμένες, φτάνοντας τα 11,2 εκατ. ευρώ, σε σύγκριση με τα 27,4 εκατ. ευρώ που είχαν δοθεί το προηγούμενο έτος — μείωση κατά 59,1%.

Η αντίφαση μεταξύ του αυξημένου αριθμού απαλλοτριώσεων και της μείωσης των ποσών αποζημίωσης ερμηνεύεται ως αποτέλεσμα διαφορετικής φύσης και αξίας ακινήτων. Ενώ το 2023 οι περισσότερες απαλλοτριώσεις αφορούσαν μεγάλης έκτασης ή υψηλής εμπορικής αξίας ακίνητα σε αστικές περιοχές, το 2024 δόθηκε έμφαση σε μικρότερες ιδιοκτησίες σε περιοχές με έντονη αρχαιολογική δραστηριότητα, όπου οι αποζημιώσεις είναι χαμηλότερες.

Η αύξηση των απαλλοτριώσεων συνδέεται άμεσα με την επιτάχυνση έργων προστασίας και ανάδειξης αρχαιολογικών χώρων, στο πλαίσιο της πολιτικής του υπουργείου Πολιτισμού να απελευθερώσει κρίσιμες εκτάσεις που εμποδίζουν αρχαιολογικές ανασκαφές ή έργα υποδομής. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται περιοχές στην Αττική, την Κρήτη, τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία, όπου εντοπίστηκαν σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι το 2024 ήταν η χρονιά με τις περισσότερες απαλλοτριώσεις της τελευταίας δεκαετίας, ξεπερνώντας ακόμη και τα έτη όπως το 2015 και το 2022. Παράλληλα, οι διαδικασίες φαίνεται να έχουν επιταχυνθεί, καθώς το υπουργείο Πολιτισμού έχει υιοθετήσει πιο απλοποιημένες μεθόδους εκτίμησης και αποζημίωσης, σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους.