Εκατοντάδες πετρελαιοφόρα βρίσκονται ακινητοποιημένα στο Στενό του Ορμούζ. Το Ιράν, απαντώντας στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το έχει ουσιαστικά αποκλείσει.

Καθώς οι αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου συγκλονίζουν την παγκόσμια οικονομία, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ορκιστεί να ανοίξει ξανά τη ναυτιλιακή οδό «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο». Αλλά εκτός εάν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν ή μια επικίνδυνη, παρατεταμένη κατοχή, θα είναι δύσκολο να αποκατασταθεί πλήρως η κυκλοφορία στο στενό, προειδοποιούν οι ειδικοί και εξηγούν στους NY Times τους λόγους.

Η γεωγραφία είναι στρατηγική

Το Στενό του Ορμούζ γεωγραφικά είναι ρηχό και με μικρό πλάτος, αναγκάζοντας τα πλοία να πλησιάζουν σε απόσταση ελάχιστων μιλίων από τις ορεινές ακτές του Ιράν, ένα τοπίο που ευνοεί τις ασύμμετρες τακτικές πολέμου, στις οποίες το Ιράν χρησιμοποιεί όπλα που είναι μικρά και δύσκολο για τους αντιπάλους να τα εξαλείψουν εντελώς. «Οι Ιρανοί έχουν σκεφτεί πολύ πώς να χρησιμοποιήσουν τη γεωγραφία προς όφελός τους», δήλωσε η Κέιτλιν Τάλμπατζ, καθηγήτρια στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης, η οποία μελετά ζητήματα ασφάλειας στον Κόλπο.

Τα όπλα μπορεί να είναι σχετικά μικρά, αλλά αυτό επιτρέπει στους Ιρανούς να τα κρύβουν σε γκρεμούς, σπηλιές και σήραγγες και στη συνέχεια να τα αναπτύσσουν σε κοντινή απόσταση κατά μήκος της ακτογραμμής. «Η απόλυτη εγγύτητα του Ιράν και το πλάτος του Στενού του Ορμούζ είναι αυτό που το καθιστά τόσο δύσκολο», δήλωσε η Τζένιφερ Πάρκερ, πρώην αξιωματικός του ναυτικού, τώρα στο Κολλέγιο Εθνικής Ασφάλειας του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας.

Κρυφή ισχύς

Ο Τραμπ έχει στείλει ανάμεικτα μηνύματα σχετικά με το πώς ελπίζει να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένης της υπόδειξης τη Δευτέρα ότι θα μπορούσε να ελέγχει από κοινού το στενό με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν. Αλλά οι περισσότερες από τις επιλογές που εξετάζουν οι ΗΠΑ περιλαμβάνουν στρατιωτική παρέμβαση.

Το πρώτο βήμα προς το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ με στρατιωτική δύναμη θα περιελάμβανε μία απόπειρα να αφαιρεθεί η δυνατότητα του Ιράν να επιτίθεται σε πλοία. Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, έχουν πληγεί έως και 17 πλοία, σύμφωνα με την Kpler, μια εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων.

Μέχρι στιγμής, χιλιάδες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεν έχουν καταφέρει να σταματήσουν την απειλή. Μπορεί να μην είναι δυνατό να βρεθεί και να καταστραφεί κάθε σημείο όπου αποθηκεύονται ή αναπτύσσονται όπλα του Ιράν. «Έχουν πολλά μέρη όπου θα μπορούσαν να τοποθετήσουν πυραυλικές συστοιχίες», δήλωσε ο Μαρκ Φ. Καντσιάν, ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών και συνταγματάρχης του Σώματος Πεζοναυτών. «Και επειδή οι πυραυλικές συστοιχίες είναι κινητές, είναι δύσκολο να τις βρεις και να τις στοχεύσεις».

Ο Τραμπ έχει ζητήσει ναυτική συνοδεία για τα εμπορικά δεξαμενόπλοια που διέρχονται από το Στενό. Αυτό, σύμφωνα με τον Καντσιάν, θα ήταν μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση. «Θα περιλαμβάνει πλοία που θα συνοδεύουν τα δεξαμενόπλοια. Θα υπάρχουν ναρκαλιευτικά για να φροντίζουν για τυχόν νάρκες που μπορεί να έχουν τοποθετηθεί. Θα υπάρχουν αεροσκάφη από πάνω για να αναχαιτίζουν τυχόν drones και να επιτίθενται σε τυχόν πυραυλικές συστοιχίες στην ακτή».

Η αποστολή πολεμικών πλοίων για την αποτροπή επιθέσεων με drones και πυραύλους συνεπάγεται τους δικούς της κινδύνους. «Τα αμυντικά συστήματα του αντιτορπιλικού έχουν σχεδιαστεί για κάτι διαφορετικό από μία κοντινή μάχη σε τέτοιου είδους στενά», δήλωσε ο Γιουτζίν Γκολτζ, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Notre Dame. «Κάθε μέρος του αντιτορπιλικού είναι ευαίσθητο σε επιθέσεις».

Αλλά η μεγαλύτερη απειλή μπορεί να είναι οι νάρκες. «Εάν υπάρχει μια σοβαρά αξιόπιστη απειλή για νάρκες τοποθετημένες στη θάλασσα, αυτό αλλάζει τα πράγματα εντελώς», δήλωσε ο Τζόναθαν Σρόντεν, ειδικός σε θέματα άτακτου πολέμου στο CNA, ένα ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο άμυνας. «Κανένα ναυτικό δεν θα θέλει να βάλει τα πλοία του σε μια υδάτινη οδό, που είναι δυνητικά ή πραγματικά ναρκοθετημένη».

Οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκοπεδίων θα μπορούσαν να διαρκέσουν εβδομάδες και θα μπορούσαν να θέσουν τους Αμερικανούς σε άμεσο κίνδυνο. Οι ομάδες που κινούνται αργά θα χρειαστούν οι ίδιες προστασία, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής κάλυψης.

Κίνδυνοι στο έδαφος

Οι πεζοναύτες μετακινούνται προς την περιοχή και οι ειδικοί λένε ότι το Πεντάγωνο μπορεί να τους χρησιμοποιήσει για να διεξάγει επίγειες επιχειρήσεις προκειμένου να εξαπολύσει επιδρομές ή να δημιουργήσει συστήματα αεράμυνας για τις νηοπομπές. Δεδομένου του μεγέθους των χερσαίων δυνάμεων του Ιράν, οι Πεζοναύτες ενδέχεται να περιορίσουν τις εισβολές τους σε νησιά στο Στενό του Ορμούζ και να αποφύγουν την προσπάθεια κατάληψης εδαφών στην ιρανική ηπειρωτική χώρα, λένε οι ειδικοί.

Ακόμα και τότε, ο κίνδυνος αμερικανικών απωλειών μπορεί να οδηγήσει τον Τραμπ να αποφύγει αυτή την επιλογή. «Εάν οι χερσαίες δυνάμεις σκοτωθούν ή πιαστούν αιχμάλωτοι, αλλάζει εντελώς η δυναμική», δήλωσε η Πάρκερ, πρώην αξιωματικός του ναυτικού.

Τα όρια της επιτυχίας

Ακόμα και με μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση, το μόνο που χρειάζεται είναι ένα χτύπημα για να ανατραπεί ξανά η εμπιστοσύνη. Αυτή τη στιγμή, οι περισσότεροι φορείς εκμετάλλευσης δεξαμενόπλοιων δεν διακινδυνεύουν ένα πέρασμα από το Στενό του Ορμούζ. Υπάρχουν σχεδόν 500 δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο, δυτικά του Στενού του Ορμούζ, και τα περισσότερα από αυτά δεν κινούνται, σύμφωνα με την S&P Global Market Intelligence.

Για να επαναφέρουν αυτά τα πλοία πετρέλαιο, οι πλοιοκτήτες και οι εταιρείες που ασφαλίζουν τα πλοία θα πρέπει να πειστούν, ότι οι συνοδοί θα παρείχαν επαρκή προστασία. Ακόμα και με εταιρείες και μια μεγάλη αμυντική επιχείρηση νηοπομπής σε εξέλιξη, οι στρατιωτικές συνοδείες μπορούν να παρέχουν προστασία μόνο σε λίγα πλοία κάθε φορά. Τον Φεβρουάριο, πριν από τον πόλεμο, περίπου 80 δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου διέσχιζαν το Στενό του Ορμούζ την ημέρα.

«Το σημαντικό είναι να καθησυχάσουμε τις ναυτιλιακές εταιρείες και τις ασφαλιστικές αγορές ότι ο κίνδυνος είναι αρκετά χαμηλός ώστε να αξίζει να περάσουν από το Στενό του Ορμούζ», δήλωσε ο Κέβιν Ρόουλαντς, ναυτικός εμπειρογνώμονας στο Royal United Services Institute, μια ερευνητική ομάδα στο Λονδίνο.

Μια μεγάλη, προηγμένη προσπάθεια συνοδείας θα μπορούσε επίσης να αποστραγγίσει τις στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ. Οι νηοπομπές συνοδείας θα μπορούσαν να εκτρέψουν πολύτιμες στρατιωτικές μονάδες μακριά από την αεροπορική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ και από την προστασία άλλων δυνάμεων στην περιοχή.

Και επειδή το Ιράν έχει χτυπήσει πλοία τόσο στον Περσικό Κόλπο όσο και στον Κόλπο του Ομάν, τα πλοία θα εξακολουθούσαν να χρειάζονται προστασία μετά τη διέλευση από το Στενό του Ορσμούζ. «Νομίζω ότι όσο υπάρχει μια υπολειμματική ιρανική απειλή για το Στενό του Ορμούζ, θα δείτε μια επίδραση στην κυκλοφορία», δήλωσε η Τάλματζ. «Για να επιστρέψουν τα πράγματα στην κανονικότητα, θα απαιτηθεί μια διπλωματική και πολιτική λύση».

Διαβάστε αναλυτικά τις εξελίξεις στο Liveblog του Dnews

Με πληροφορίες των NY Times