Ειδική άδεια μητρότητας για εργαζόμενες με μερική απασχόληση, μη μισθωτές και εποχικής εργασίας.

Ειδικότερα, οι νέες ρυθμίσεις επεκτείνουν την κάλυψη της άδειας μητρότητας σε περισσότερες κατηγορίες εργαζόμενων μητέρων, αντιμετωπίζουν ζητήματα που είχαν ανακύψει κατά την εφαρμογή του προηγούμενου καθεστώτος και εισάγουν έξι στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της προστασίας της μητρότητας.

Η νέα υπουργική απόφαση επικαιροποιεί το νομοθετικό πλαίσιο, αντικαθιστώντας τις παραπομπές στον προηγούμενο Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου με τις διατάξεις του π.δ. 62/2025, χωρίς να μεταβάλλει τη βασική φιλοσοφία της ειδικής άδειας και της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας.

Παράλληλα, διευρύνονται οι κατηγορίες των δικαιούχων. Πλέον, εκτός από τη φυσική μητέρα, δικαίωμα στη χορήγηση της ειδικής άδειας και της ειδικής παροχής αποκτούν και οι θετές μητέρες, καθώς και οι τεκμαιρόμενες μητέρες στις περιπτώσεις απόκτησης τέκνου μέσω παρένθετης μητρότητας. Για τις υιοθεσίες προβλέπεται ότι το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί όταν το παιδί εντάσσεται στην οικογένεια έως τη συμπλήρωση του όγδοου έτους της ηλικίας του.

Ειδική μεταβατική διάταξη προβλέπεται και για την εφαρμογή του μέτρου στις περιπτώσεις ομόφυλων συζύγων, έως ότου ολοκληρωθεί η προσαρμογή των πληροφοριακών συστημάτων του e-ΕΦΚΑ, ενώ θεσπίζεται και μεταβατική προθεσμία 60 ημερών για την υποβολή αιτήσεων από ασφαλισμένες που εμπίπτουν στις νέες ρυθμίσεις, ακόμη και αν έχουν ήδη επιστρέψει στην εργασία τους.

Έξι παρεμβάσεις

Πέραν των γενικών αλλαγών, η Υπουργική Απόφαση εισάγει έξι ειδικές παρεμβάσεις.

Η πρώτη αφορά τις θετές μητέρες. Προβλέπεται η χορήγηση της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότηταςσε μητέρες που είχαν αναλάβει τη φροντίδα παιδιού ως ανάδοχες και στη συνέχεια ολοκλήρωσαν τη διαδικασία υιοθεσίας. Το δικαίωμα διατηρείται ακόμη και αν η εργαζόμενη έχει επιστρέψει στο μεταξύ στην εργασία της, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ολοκλήρωση της υιοθεσίας μπορεί να πραγματοποιηθεί αρκετό χρόνο μετά την αναδοχή.

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά τις εργαζόμενες με συμβάσεις μερικής απασχόλησης. Για τον υπολογισμό του μέσου όρου απασχόλησης που απαιτείται για τη χορήγηση του πλήρους ποσού της ειδικής παροχής θα συνυπολογίζεται πλέον και η πρόσθετη απασχόληση πέραν του συμβατικού ωραρίου. Έτσι, η επιδότηση συνδέεται με τον πραγματικό χρόνο εργασίας και όχι μόνο με τις ώρες που προβλέπει η σύμβαση.

Η τρίτη αλλαγή καλύπτει τις περιπτώσεις όπου ο εργοδότης καταβάλλει το σύνολο των αποδοχών της εργαζόμενης κατά τη διάρκεια της άδειας κυοφορίας και λοχείας. Στις περιπτώσεις αυτές η μητέρα εξακολουθεί να δικαιούται την ειδική παροχή, ακόμη και αν δεν έχει λάβει επίδομα κυοφορίας και λοχείας από τον e-ΕΦΚΑ, ώστε ευνοϊκότεροι όροι απασχόλησης να μη συνεπάγονται απώλεια του δικαιώματος.

Η τέταρτη παρέμβαση αφορά την παράλληλη απασχόληση. Η ειδική παροχή θα μπορεί να χορηγείται και σε εργαζόμενες που διατηρούν δεύτερη εργασία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εργάζονται κατά το ημερήσιο ωράριο για το οποίο τους έχει χορηγηθεί η ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας.

Η πέμπτη αλλαγή αφορά τις επιχειρήσεις εποχικής λειτουργίας. Η ειδική παροχή θα καταβάλλεται ακόμη και όταν η επιχείρηση δεν λειτουργεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, εφόσον η εργασιακή σχέση της εργαζόμενης παραμένει ενεργή.

Η έκτη παρέμβαση αφορά τις μητέρες που είχαν προηγουμένως ασφαλιστεί ως μη μισθωτές. Η προηγούμενη ασφαλιστική ιδιότητα δεν αποτελεί πλέον λόγο αποκλεισμού από την ειδική παροχή. Έτσι, δικαιούχοι καθίστανται και μισθωτές μητέρες που είχαν λάβει το επίδομα κυοφορίας και λοχείας ως ασφαλισμένες μη μισθωτές, όπως ελεύθερες επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενες.

Με τις νέες ρυθμίσεις διευρύνεται σημαντικά το πεδίο εφαρμογής της ειδικής άδειας και της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας, ενώ αντιμετωπίζονται κενά και πρακτικές δυσκολίες που είχαν διαπιστωθεί κατά την εφαρμογή του προηγούμενου πλαισίου, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των εργαζόμενων μητέρων και τη διασφάλιση ίσης πρόσβασης στις προβλεπόμενες παροχές.