Μερικές από τις μεγαλύτερες δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πλήττουν φέτος το καλοκαίρι την ήπειρο και έχουν μια ασυνήθιστη αφετηρία: έναν εξαιρετικά υγρό χειμώνα. Οι πολλές βροχοπτώσεις οδήγησαν σε ταχεία ανάπτυξη της βλάστησης, η οποία στη συνέχεια βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα από τα πιο ξηρά και θερμά καλοκαίρια που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Το αποτέλεσμα ήταν μια τεράστια… πυριτιδαποθήκη, που «εξερράγη» τις τελευταίες ημέρες, καθώς καταστροφικές πυρκαγιές έπληξαν περιοχές της Γαλλίας και της Ισπανίας, αναγκάζοντας περισσότερους από 300.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Στη νοτιοδυτική Γαλλία, γύρω από το Μπορντό, έχουν καεί περισσότερα από 100.000 στρέμματα. Η φωτιά εξαπλώθηκε γρήγορα στα εκτεταμένα πευκοδάση της περιοχής, αναγκάζοντας περισσότερους από 220.000 κατοίκους και παραθεριστές να εκκενώσουν την περιοχή, στο αποκορύφωμα της τουριστικής περιόδου.

Στην Ισπανία, οι πυρκαγιές έχουν καταστρέψει μέχρι στιγμής περισσότερα από 370.000 στρέμματα φέτος. Η Ιζαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, περιφερειάρχης Μαδρίτης, χαρακτήρισε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα τις πυρκαγιές στην περιοχή ίσως «τη χειρότερη φυσική καταστροφή στην ιστορία της Ισπανίας».

Το φαινόμενο της «πυροσωρειτομελανίας»

Η ένταση των πυρκαγιών προκάλεσε για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της Γαλλίας τεράστιες καταιγίδες που τροφοδοτούνται από τη φωτιά, γνωστές ως πυροσωρειτομελανίες. Τα νέφη αυτά, που έχουν παρατηρηθεί σε μεγάλες πυρκαγιές στον Καναδά και την Αυστραλία, σχηματίζονται όταν η ακραία θερμότητα ανυψώνει θερμό αέρα γεμάτο καπνό, προκαλώντας τη συμπύκνωση των υδρατμών γύρω από τα σωματίδια στάχτης. Μπορούν να προκαλέσουν κεραυνούς, οι οποίοι επιταχύνουν την εξάπλωση των πυρκαγιών.

Οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας στην Ευρώπη δημιούργησε τις συνθήκες για αυτά τα ακραία φαινόμενα. Η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο. Οι θερμοκρασίες της είναι ήδη περίπου 2,5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ενώ η μέση αύξηση παγκοσμίως είναι περίπου 1,4 βαθμοί Κελσίου.

«Είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος», δήλωσε η Φραντσέσκα Ντι Τζουζέπε, συντονίστρια πρόβλεψης πυρκαγιών στο European Centre for Medium-Range Weather Forecasts. «Από την ακραία υγρασία περνάμε στην ακραία ξηρασία».

Πολλαπλά κύματα καύσωνα έχουν πλήξει την Ευρώπη τους τελευταίους μήνες. Ο Ιούνιος ήταν ιδιαίτερα δύσκολος, με θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές. Ήταν ο θερμότερος Ιούνιος που έχει καταγραφεί ποτέ στη Δυτική Ευρώπη.

«Όλα δείχνουν ότι το καλοκαίρι του 2026 θα είναι το θερμότερο στην καταγεγραμμένη μετεωρολογική ιστορία της Ισπανίας και της Γαλλίας», δήλωσε ο Χαβιέρ Μαρτίν-Βίντε, ειδικός σε θέματα κλίματος κλίμα και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης.

Ο θερμότερος αέρας απορροφά περισσότερο νερό, με αποτέλεσμα να ξηραίνει τη βλάστηση. Επιπλέον, η αύξηση της θερμοκρασίας έχει επιμηκύνει την περίοδο των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη, με αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι η φετινή περίοδος μπορεί να συνεχιστεί έως τις αρχές Νοεμβρίου.

Πλούσια, άγρια βλάστηση εκεί που κάποτε βοσκούσαν ζώα

Ένας ακόμη παράγοντας που εντείνει τις πυρκαγιές είναι η αυξανόμενη έκταση άγριας βλάστησης στην Ευρώπη. Πολλοί νέοι έχουν εγκαταλείψει τις αγροτικές περιοχές για να εργαστούν σε πόλεις, αφήνοντας πίσω καλλιεργήσιμες εκτάσεις που παλαιότερα λειτουργούσαν ως φυσική προστασία απέναντι στις φωτιές. Τα χωράφια και τα δάση έχουν μείνει χωρίς διαχείριση, με θάμνους και φυτά να αναπτύσσονται εκεί όπου κάποτε βοσκούσαν τα ζώα.

Σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, όπως η Καταλονία στη βορειοανατολική Ισπανία, η δασική κάλυψη είναι σήμερα αντίστοιχη με οποιαδήποτε άλλη περίοδο των τελευταίων 100.000 ετών, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντίος, ειδικού σε θέματα δασοκομίας στο Πανεπιστήμιο της Λέιντα.

«Στα δάση μας υπάρχει τεράστια ποσότητα καύσιμης ύλης και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο καίγονται με τέτοια σφοδρότητα. Η καύσιμη ύλη δεν είναι τόσο τα ίδια τα δέντρα, όσο ό,τι έχει αναπτυχθεί κάτω από αυτά – θάμνοι, πεσμένα φύλλα κ.λπ.», δήλωσε.

Οι ενεργές πυρκαγιές κοντά στη Μαδρίτη ξεκίνησαν την περασμένη εβδομάδα ως τρεις ξεχωριστές εστίες, εξαπλώθηκαν ανεξέλεγκτα και τελικά ενώθηκαν σε ένα τεράστιο μέτωπο.

Οι φωτιές που απειλούσαν τη Μαδρίτη είχαν ενέργεια ισοδύναμη με περίπου 29 από τις βόμβες που έπεσαν στη Χιροσίμα, σύμφωνα με τον Ρέσκο ντε Ντίος.

Οι πυροσβεστικές δυνάμεις σημείωσαν πρόοδο στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών, επιτρέποντας σε αρκετές χιλιάδες ανθρώπους να επιστρέψουν στα σπίτια τους την Τρίτη.

Ωστόσο, οι ισπανικές αρχές προειδοποίησαν ότι ένα νέο κύμα καύσωνα και οι ισχυροί άνεμοι που αναμένονται αυτή την εβδομάδα μπορεί να δυσκολέψουν ξανά την κατάσταση.

Με πληροφορίες από Wall Street Journal