Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων, τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων και την ιδιωτική εκμετάλλευση πωλητηρίων σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας θέτει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), με αναφορά-καταγγελία που κατέθεσε χθες προς την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών και αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) και μια σειρά διαδοχικών συμβάσεων, οι οποίες, σύμφωνα με τον Σύλλογο, οδήγησαν στην πολυετή παραχώρηση της οικονομικής εκμετάλλευσης 27 πωλητηρίων στην ένωση εταιρειών SPACE HELLAS – RADIANT TECHNOLOGIES και στο συνδεδεμένο εταιρικό σχήμα «Ελληνικά Αναμνηστικά Α.Ε.».

Οι αρχαιολόγοι ζητούν να διερευνηθεί εάν οι συγκεκριμένες διαδικασίες περιόρισαν τον ανταγωνισμό, δημιούργησαν προνομιακές συνθήκες για συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς ή συνδέονται με ενδεχόμενες παρατυπίες στη χρήση χρηματοδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Οι διαδοχικές συμβάσεις και τα έργα του ΟΔΑΠ

Σύμφωνα με την καταγγελία, η υπόθεση δεν αφορά μία μεμονωμένη σύμβαση, αλλά μια αλληλουχία αναθέσεων που ξεκίνησε από μελέτες επισκεψιμότητας και ψηφιακά έργα και κατέληξε στην εκμίσθωση πωλητηρίων.

Ο ΣΕΑ υποστηρίζει ότι η RADIANT απέκτησε, μέσω απευθείας αναθέσεων για μελέτες διαχείρισης επισκεπτών στην Ακρόπολη και άλλους αρχαιολογικούς χώρους, πρόσβαση σε σημαντικά δεδομένα επισκεψιμότητας, τα οποία δεν ήταν δημόσια διαθέσιμα. Παράλληλα, η ένωση SPACE/RADIANT ανέλαβε τη λειτουργική υποστήριξη του ηλεκτρονικού πωλητηρίου του ΟΔΑΠ, με σύμβαση ύψους 520.800 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ανάθεση της πιλοτικής λειτουργίας του πωλητηρίου στα πρώην Ανθοπωλεία της Βουλής, έναντι 433.800 ευρώ πλέον ΦΠΑ, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Κατά τους αρχαιολόγους, η συγκεκριμένη ανάθεση επέτρεψε στην εταιρική ένωση να αποκτήσει την επαγγελματική εμπειρία που απαιτήθηκε στη συνέχεια ως προϋπόθεση συμμετοχής σε νέους διαγωνισμούς.

Η εκμίσθωση 27 πωλητηρίων σε αρχαιολογικούς χώρους

Το σημαντικότερο ζήτημα αφορά την απόφαση του ΟΔΑΠ να προχωρήσει στην ενιαία εκμίσθωση 27 πωλητηρίων, μεταξύ άλλων στην Ακρόπολη, την Κνωσό, τους Δελφούς, την Επίδαυρο και την Αρχαία Ολυμπία. Η σχετική διακήρυξη δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026, ενώ η σύμβαση υπογράφηκε τον Αύγουστο, με διάρκεια έξι ετών και δυνατότητα παράτασης για ακόμη έξι. Σύμφωνα με την αναφορά, στον διαγωνισμό συμμετείχε ως μοναδικός υποψήφιος η ένωση SPACE/RADIANT.

Ο Σύλλογος χαρακτηρίζει ιδιαίτερα περιοριστικούς τους όρους τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας, καθώς απαιτούσαν προηγούμενη λειτουργία πολιτιστικού πωλητηρίου, δικαιώματα αποκλειστικής εμπορικής διανομής και υλοποίηση πληροφοριακού συστήματος προϋπολογισμού άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ. Επιπλέον, αμφισβητεί την επιλογή να εκμισθωθούν όλα τα καταστήματα ως ενιαίο σύνολο, υποστηρίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο αποκλείστηκαν πρακτικά μικρότερες επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να αναλάβουν μεμονωμένα πωλητήρια.

Ερωτήματα για τα έσοδα του Δημοσίου και τη νομική μορφή της σύμβασης

Οι αρχαιολόγοι θέτουν επίσης ζήτημα οικονομικής ωφέλειας του Δημοσίου, ζητώντας να εξεταστεί εάν προηγήθηκε τεκμηριωμένη μελέτη που να αποδεικνύει ότι η ιδιωτική εκμετάλλευση αποφέρει περισσότερα έσοδα από την απευθείας λειτουργία των πωλητηρίων από τον ΟΔΑΠ. Ακόμη, αμφισβητούν τον νομικό χαρακτηρισμό της σύμβασης ως απλής εκμίσθωσης, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να πρόκειται ουσιαστικά για παραχώρηση υπηρεσιών, η οποία υπάγεται σε διαφορετικές εγγυήσεις διαφάνειας και ανταγωνισμού.

Με την αναφορά τους ζητούν τη διερεύνηση του συνόλου των συμβάσεων, των οικονομικών στοιχείων και των πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων, καθώς και την αξιολόγηση της υπόθεσης από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ο ΣΕΑ διευκρινίζει ότι δεν προδικάζει την τέλεση αδικημάτων ούτε αποδίδει εκ των προτέρων ευθύνες, επιμένοντας ωστόσο ότι η διαδοχή των αναθέσεων και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων καθιστούν αναγκαίο έναν ουσιαστικό και ανεξάρτητο έλεγχο.