Η θερμότητα συσσωρεύεται στα συστήματα της Γης με επιταχυνόμενο ρυθμό, σύμφωνα με νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) του ΟΗΕ, η οποία δημοσιοποιήθηκε με την έναρξη της COP31, της διεθνούς διάσκεψης για την κλιματική αλλαγή στην Αττάλεια της Τουρκίας. Την ίδια στιγμή, το 2026 φαίνεται ότι θα είναι μία από τις τέσσερις θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Η ανισορροπία ανάμεσα στην ενέργεια που δέχεται η Γη από τον Ήλιο και σε εκείνη που εκπέμπει προς το Διάστημα έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από τότε που άρχισαν οι σχετικές μετρήσεις, σύμφωνα με την έκθεση του WMO για το παγκόσμιο κλίμα. Η διαρκώς αυξανόμενη αυτή ανισορροπία οδηγεί σε συσσώρευση θερμότητας στον πλανήτη και ενισχύει ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καύσωνες, ξηρασίες και τροπικούς κυκλώνες.

Κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026, η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης ήταν περίπου 1,47 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τον προβιομηχανικό μέσο όρο. Παράλληλα, η θερμοκρασία της επιφάνειας των ωκεανών κατέγραψε νέα μηνιαία ρεκόρ, ενώ η στάθμη της θάλασσας έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη των μετρήσεων.

Οι ωκεανοί απορροφούν περίπου το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που παγιδεύουν στην ατμόσφαιρα τα αέρια του θερμοκηπίου. Το 2026 αναμένεται να είναι η δέκατη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία καταγράφεται νέο ρεκόρ θερμότητας στους ωκεανούς.

«Έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή ακραίων κλιματικών φαινομένων», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. Όπως επισήμανε, το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο έρχεται να προστεθεί σε έναν πλανήτη που έχει ήδη υπερθερμανθεί εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας. «Τα κλιματικά ρεκόρ καταρρίπτονται διαρκώς. Το ανθρώπινο κόστος αυξάνεται και πρώτοι, αλλά και με τις σοβαρότερες συνέπειες, πλήττονται εκείνοι που έχουν τη μικρότερη ευθύνη», πρόσθεσε.

Η επιταχυνόμενη υπερθέρμανση και τα νέα ρεκόρ

Η 31η διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31) ξεκίνησε σήμερα, Δευτέρα, στην Αττάλεια της Τουρκίας, με τη συμμετοχή διπλωματών και ηγετών από όλο τον κόσμο. Όπως επισημαίνει ο WMO, όταν υπογράφηκε η Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, το 1992, η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ανερχόταν σε 356,42 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm). Το 2025 είχε φτάσει στα 426,8 ppm, καταγράφοντας αύξηση 53% σε σχέση με το 1750, δηλαδή την περίοδο πριν από τη Βιομηχανική Επανάσταση.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιτάχυνση της ενεργειακής ανισορροπίας του πλανήτη. Σύμφωνα με τον WMO, η αύξηση της αποθηκευμένης θερμότητας στους ωκεανούς δείχνει ότι η ενεργειακή ανισορροπία της Γης αυξανόταν κατά 0,3 βατ ανά τετραγωνικό μέτρο ανά δεκαετία την περίοδο 2001-2025, έναντι 0,13 βατ ανά τετραγωνικό μέτρο κατά την περίοδο 1960-2025.

Εφόσον επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις, το 2026 θα είναι μία από τις τέσσερις θερμότερες χρονιές στην ιστορία των μετρήσεων, ενώ η περίοδος 2023-2026 θα περιλαμβάνει τα τέσσερα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί.

Η χρονιά ξεκίνησε με συνθήκες Λα Νίνια στον Ειρηνικό Ωκεανό, ένα φαινόμενο που συνήθως περιορίζει προσωρινά την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά περίπου 0,1 έως 0,2 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, το ισχυρό Ελ Νίνιο, το οποίο αυξάνει τις θερμοκρασίες, ενδέχεται να οδηγήσει σε ακόμη υψηλότερη μέση θερμοκρασία έως το τέλος του έτους.

Μη αναστρέψιμες αλλαγές

Παράλληλα, η θερμότητα στα ανώτερα 2.000 μέτρα των ωκεανών έφτασε το 2025 στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί και εξακολουθεί να αυξάνεται. Ο WMO προειδοποιεί ότι η θέρμανση αυτή θα συνεχιστεί και πως οι συνέπειές της θα είναι μη αναστρέψιμες σε χρονικό ορίζοντα αιώνων ή ακόμη και χιλιετιών.

Στις πολικές περιοχές, η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Ανταρκτική έφτασε το 2026 στο τρίτο χαμηλότερο ετήσιο μέγιστο που έχει καταγραφεί από την έναρξη των δορυφορικών μετρήσεων. Στην Αρκτική, το χειμερινό μέγιστο της έκτασης των πάγων σημείωσε νέο ιστορικό χαμηλό. Την ίδια στιγμή, οι παγετώνες παγκοσμίως απώλεσαν περισσότερους από 400 γιγατόνους πάγου. Ήταν η τέταρτη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία και οι 19 περιοχές του πλανήτη με παγετώνες κατέγραψαν απώλειες.

Ο Μπιλ ΜακΓκουάιρ, ομότιμος καθηγητής γεωφυσικών και κλιματικών κινδύνων στο University College London, χαρακτήρισε τα ευρήματα αναμενόμενα, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η αυξανόμενη ενεργειακή ανισορροπία είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Όπως εξήγησε, η συγκέντρωση των αερίων του θερμοκηπίου περιορίζει την ποσότητα θερμότητας που διαφεύγει από τον πλανήτη, με αποτέλεσμα η Γη να συγκρατεί μεγαλύτερη ενέργεια.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι, σύμφωνα με τις νεότερες επιστημονικές εκτιμήσεις, το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου ενδέχεται να ξεπεραστεί μόνιμα έως το 2028. Εκτίμησε επίσης ότι, με τον πλανήτη να θερμαίνεται πλέον με ρυθμό περίπου 0,4 βαθμών ανά δεκαετία, η υπέρβαση των 2 βαθμών θα μπορούσε να σημειωθεί στα τέλη της δεκαετίας του 2030.

Κατά τον ίδιο, οι εκτιμήσεις που τοποθετούν την αύξηση της θερμοκρασίας στους 2,6-2,8 βαθμούς έως το τέλος του αιώνα ενδέχεται πλέον να είναι υπερβολικά αισιόδοξες.

Με πληροφορίες από Guardian