Ευθεία επίθεση στη Δημοτική Αρχή εξαπολύει η παράταξη «Αρτινών Συνεργασία» με μια ανακοίνωση-καταπέλτη για το φαραωνικό έργο αντλησιοταμίευσης στο Πουρνάρι! Όπως αποκαλύπτει το artinos.gr, η αξιωματική αντιπολίτευση του Δήμου Αρταίων ξεσπαθώνει, καταγγέλλοντας ότι επιχειρείται να μετατραπεί το Πουρνάρι σε «ενεργειακό οικόπεδο» και να πεταχτεί στα σκουπίδια ο εγκεκριμένος σχεδιασμός της ΟΧΕ για ήπια τουριστική ανάπτυξη.
Η «Αρτινών Συνεργασία» βάζει στο στόχαστρο τις αντιφάσεις της Δημοτικής Αρχής, αναρωτώμενη γιατί καθυστέρησε έναν ολόκληρο χρόνο να φέρει το θέμα στο συμβούλιο και γιατί προχωρά χωρίς επιστημονικές εισηγήσεις από ΤΕΕ, ΓΕΩΤΕΕ και Δασαρχείο. Με φόντο τα 1.000 MW που κοντεύει να αγγίξει η περιοχή σε ΑΠΕ, η παράταξη θέτει πιεστικά ερωτήματα για τη χρήση εκρηκτικών, τους γεωλογικούς κινδύνους στη Γραμμενίτσα, τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις αλλά και τα «θολά» σημεία για το ποιος επενδυτικός όμιλος θα πάρει τελικά το έργο. «Το Πουρνάρι ανήκει στις επόμενες γενιές και όχι σε πολυεθνικές», διαμηνύει η αντιπολίτευση!
(Ανακοίνωση παράταξης «Αρτινών Συνεργασία»)
Η συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο πρόσφατο Δημοτικό Συμβούλιο Αρταίων για το μεγάλο έργο αντλησιοταμίευσης στο Πουρνάρι δεν αφορά απλώς μία μεγάλη επένδυση πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Αφορά το μέλλον της τεχνητής λίμνης Πουρναρίου, το αναπτυξιακό μοντέλο που επιλέγουμε για την περιοχή μας και τον τόπο που θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται στο ύψος της επένδυσης, στις θέσεις εργασίας ή στις γενικές εξαγγελίες περί ανταποδοτικών οφελών. Οφείλει να απαντήσει σε πολύ μεγαλύτερα και ουσιαστικότερα ερωτήματα.
Το Πουρνάρι και ο αναπτυξιακός σχεδιασμός της Άρτας
Ξεκαθαρίσαμε ότι δεν είμαστε απέναντι στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ούτε απέναντι στις επενδύσεις. Είμαστε υπέρ των επενδύσεων που σέβονται τον αναπτυξιακό σχεδιασμό του τόπου μας, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες. Οι επενδύσεις οφείλουν να εντάσσονται στον σχεδιασμό του τόπου και όχι ο σχεδιασμός του τόπου να αλλάζει κάθε φορά για να προσαρμόζεται στις επενδύσεις.
Η Άρτα διαθέτει ήδη από το 2023 έναν ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχεδιασμό για την περιοχή της τεχνητής λίμνης Πουρναρίου μέσα από την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ), η οποία συντάχθηκε από τους τέσσερις Δήμους του Νομού Άρτας που βρέχονται από τη λίμνη και εγκρίθηκε από τα Δημοτικά τους Συμβούλια. Η ΟΧΕ προβλέπει την ήπια τουριστική ανάπτυξη της περιοχής, την αξιοποίηση του φυσικού της πλούτου και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι σαφές. Θα συνεχίσουμε να πορευόμαστε με βάση τον αναπτυξιακό σχεδιασμό που εμείς επιλέξαμε για τον τόπο μας ή θα τον αλλάζουμε κάθε φορά για να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εκάστοτε μεγάλης επένδυσης;
Θέσαμε, επίσης, το ζήτημα της φέρουσας ικανότητας της περιοχής μας. Πόσο ακόμη θα συνεισφέρει η Άρτα στο εθνικό ενεργειακό σύστημα και ποιο είναι το όριο των μεγάλων ενεργειακών έργων που μπορεί να αντέξει ο τόπος μας; Σήμερα στην περιοχή μας λειτουργούν ήδη τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα Πουρνάρι Ι και ΙΙ, συνολικής ισχύος 330 MW. Εάν προστεθεί και το έργο της αντλησιοταμίευσης ισχύος 375 MW, μαζί με τα υπόλοιπα έργα ΑΠΕ που έχουν ήδη εγκατασταθεί ή αδειοδοτηθεί στην περιοχή μας, αγγίζουμε συνολικά περίπου τα 1.000 MW. Υπάρχει, άραγε, ένας ολοκληρωμένος εθνικός και τοπικός χωροταξικός σχεδιασμός που να απαντά πόσα και ποια έργα μπορεί να αντέξει η περιοχή μας;
Δεν μπορεί κάθε λίγα χρόνια να έρχεται μία νέα εταιρεία και να μας προτείνει ένα ακόμη φαραωνικό έργο ΑΠΕ, χωρίς να γνωρίζουμε ποια είναι η φέρουσα ικανότητα της περιοχής μας και ποιο είναι το ενεργειακό αποτύπωμα που μπορεί να αντέξει η Άρτα.
Τα μεγάλα αναπάντητα ερωτήματα
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης τέθηκαν μία σειρά από κρίσιμα ερωτήματα που μέχρι σήμερα παραμένουν αναπάντητα.
Ρωτήσαμε για τις επιπτώσεις από τη χρήση εκρηκτικών υλών κατά την κατασκευή των δύο ταμιευτήρων, για τις γεωλογικές και γεωτεχνικές ιδιαιτερότητες της περιοχής, καθώς και για τον τρόπο εκτόνωσης των υδάτων σε περίπτωση αστοχίας ή θραύσης των εγκαταστάσεων, με την απάντηση να παραπέμπει στο μικρό ρέμα της «Παλιομαύρας» στην Γραμμενίτσα. Πρόκειται για ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια των πολιτών και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με γενικές διαβεβαιώσεις, αλλά απαιτούν πλήρη επιστημονική τεκμηρίωση.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η εμπειρία από την κατασκευή ανάλογων έργων αντλησιοταμίευσης σε άλλες περιοχές της χώρας, όπου έχουν διατυπωθεί σοβαρές ανησυχίες από τις τοπικές κοινωνίες για την έκταση των περιβαλλοντικών παρεμβάσεων που απαιτήθηκαν για την υλοποίησή τους, καθώς και για τις επιπτώσεις που αυτές είχαν στο φυσικό τοπίο. Η εμπειρία αυτή καταδεικνύει ότι έργα τέτοιου μεγέθους δεν μπορούν να αξιολογούνται αποσπασματικά, αλλά απαιτούν εξαντλητική επιστημονική τεκμηρίωση, διαφάνεια και ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες πριν από οποιαδήποτε απόφαση.
Αντίστοιχα, προβληματισμό προκάλεσε η αναφορά του μελετητή ότι, σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία με τους ιδιοκτήτες των εκτάσεων, η νομοθεσία προβλέπει ακόμη και τη διαδικασία της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Οι μεγάλες επενδύσεις δεν μπορούν να προχωρούν απέναντι στις τοπικές κοινωνίες, αλλά μόνο με την ουσιαστική συμμετοχή, τη συναίνεση και τον σεβασμό προς αυτές.
Θέσαμε, επίσης, ένα πολύ σοβαρό ερώτημα προς τους μελετητές της εταιρείας. Εφόσον ολοκληρωθεί η περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου, προτίθεται η εταιρεία να το κατασκευάσει η ίδια ή θα μεταβιβάσει τα δικαιώματα και την αδειοδότησή του σε μεγάλο κατασκευαστικό ή επενδυτικό όμιλο; Η τοπική κοινωνία έχει κάθε δικαίωμα να γνωρίζει ποιος θα είναι ο τελικός φορέας υλοποίησης και λειτουργίας του έργου, ποιος θα αποκομίσει το οικονομικό όφελος και ποιος θα αναλάβει τις δεσμεύσεις απέναντι στην τοπική κοινωνία και το περιβάλλον.
Ως προς τα ανταποδοτικά οφέλη, η Άρτα έχει κάθε λόγο να είναι ιδιαίτερα προσεκτική. Αντίστοιχες υποσχέσεις δόθηκαν και κατά την κατασκευή του Υδροηλεκτρικού Έργου του Πουρναρίου. Η ιστορία, όμως, απέδειξε ότι ο τόπος μας δεν έλαβε όσα του είχαν υποσχεθεί. Τα ανταποδοτικά οφέλη δεν μπορεί να είναι γενικές εξαγγελίες καλής θέλησης. Οφείλουν να είναι συγκεκριμένα, δεσμευτικά, νομικά διασφαλισμένα και απολύτως ανάλογα του μεγέθους μιας επένδυσης που θα επηρεάζει την περιοχή μας για πολλές δεκαετίες.
Το σημαντικότερο, όμως, ερώτημα παραμένει: μπορούν τα όποια ανταποδοτικά οφέλη να αντισταθμίσουν όσα ενδεχομένως κληθεί να χάσει η περιοχή μας και οι επόμενες γενιές;
Οι αντιφάσεις και οι ευθύνες της Δημοτικής Αρχής
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η στάση που τήρησε μέχρι σήμερα η Δημοτική Αρχή απέναντι στο συγκεκριμένο έργο.
Γιατί το θέμα δεν εισήχθη προς συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο το 2025, παρά τα σχετικά αιτήματα όλων των παρατάξεων της Αντιπολίτευσης; Αντίθετα, η συζήτηση πραγματοποιήθηκε τελικά τον Ιούλιο του 2026, μετά από αίτημα των κατοίκων των περιοχών που επηρεάζονται από το έργο.
Γιατί μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν υπηρεσιακές εισηγήσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αρταίων και τους τοπικούς επιστημονικούς φορείς (Τεχνικό και Γεωτεχνικό Επιμελητήριο, Δασαρχείο, ΙΓΜΕ, Αρχαιολογία κ.α.) και τους θεσμικούς φορείς της περιοχής μας. για ένα έργο που θα επηρεάζει τον τόπο μας για τις επόμενες γενιές;
Γιατί πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με εκπροσώπους της εταιρείας και Προέδρους Τοπικών Κοινοτήτων/Συνεταιρισμών πριν υπάρξει ανοικτή και θεσμική ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου και των πολιτών;
Για τον λόγο αυτό, ζητήσαμε να πραγματοποιηθεί εκ νέου ανοικτή ενημέρωση και ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες από τη Δημοτική Αρχή και τους μελετητές του έργου, ώστε οι πολίτες να ενημερωθούν για τα νέα δεδομένα και να έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν άποψη επί των πραγματικών χαρακτηριστικών της επένδυσης.
Γιατί η Δημοτική Αρχή εμφανίζεται με θετική προδιάθεση απέναντι σε μία επένδυση ασύγκριτα μεγαλύτερου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, όταν στο πρόσφατο παρελθόν τοποθετήθηκε αρνητικά ακόμη και για πολύ μικρότερα ενεργειακά έργα ΑΠΕ στην περιοχή μας;
Γιατί αυτή η επιμονή της Δημοτικής Αρχής για ένα έργο που οι τοπικές κοινωνίες, οι Αναγκαστικοί Συνεταιρισμοί και τα Τοπικά Συμβούλια των περιοχών που επηρεάζονται από αυτό έχουν μέχρι σήμερα απορρίψει ομόφωνα;
Γιατί τόση σπουδή να συζητήσουμε τα ανταποδοτικά οφέλη πριν απαντηθούν τα μεγάλα ερωτήματα για το περιβάλλον, την ασφάλεια του έργου, τις τοπικές κοινωνίες και τον αναπτυξιακό προσανατολισμό της περιοχής;
Το σημαντικότερο ερώτημα, όμως, παραμένει αναπάντητο. Ποιος πραγματικά ωφελείται από το συγκεκριμένο έργο; Η τοπική κοινωνία της Άρτας, η οποία μέχρι σήμερα εκφράζεται ομόφωνα αρνητικά; Η περιοχή του Πουρναρίου, η οποία έχει ήδη επιλέξει έναν διαφορετικό αναπτυξιακό προσανατολισμό μέσα από την ΟΧΕ;
Η Άρτα δεν ξεκινά σήμερα να συζητά για την αξιοποίηση του Πουρναρίου. Εδώ και πολλά χρόνια οι τοπικές κοινωνίες, οι φορείς και οι τέσσερις Δήμοι της περιοχής έχουν καταθέσει το δικό τους όραμα ανάπτυξης μέσα από την ΟΧΕ της τεχνητής λίμνης Πουρναρίου. Για τον λόγο αυτό, εύλογα γεννάται το ερώτημα: γιατί αυτή η επιμονή να προσαρμοστεί ο αναπτυξιακός σχεδιασμός της περιοχής στις απαιτήσεις μίας μεγάλης επένδυσης και όχι η επένδυση στον ήδη εγκεκριμένο αναπτυξιακό σχεδιασμό του τόπου μας;
Τα παραπάνω αποτελούν καίρια ερωτήματα που η Δημοτική Αρχή οφείλει να απαντήσει με σαφήνεια και ειλικρίνεια στους πολίτες της Άρτας.
Το όραμα μας για την Άρτα
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν θα γίνει μία ακόμη μεγάλη επένδυση στην περιοχή μας. Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιο μοντέλο ανάπτυξης θέλουμε για την Άρτα των επόμενων πενήντα ετών. Ένα μοντέλο που θα σχεδιάζεται από την ίδια την τοπική κοινωνία ή ένα μοντέλο που θα διαμορφώνεται κάθε φορά από τις απαιτήσεις της εκάστοτε επένδυσης;
Η περιοχή μας έχει ανάγκη από ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο και όχι από αποσπασματικές αποφάσεις που λαμβάνονται με αφορμή την εκάστοτε μεγάλη επένδυση.
Ως Δημοτική Αρχή είχαμε παραδώσει το 2023 στον Δήμο Αρταίων μία Ενεργειακή Κοινότητα με στόχο την ανάπτυξη μικρής κλίμακας έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, τα οποία θα απέφεραν έσοδα στον Δήμο και θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν ακόμη και δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια για τους δημότες μας. Γιατί αυτός ο σχεδιασμός δεν αξιοποιήθηκε μέχρι σήμερα;
Παράλληλα, η περιοχή μας διαθέτει ήδη από το 2023 ένα ολοκληρωμένο όραμα ανάπτυξης μέσα από την ΟΧΕ της τεχνητής λίμνης Πουρναρίου, που προβλέπει την ήπια τουριστική αξιοποίηση της περιοχής, την ανάδειξη του φυσικού της πλούτου και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας. Γιατί αυτός ο σχεδιασμός δεν έχει προχωρήσει, ενώ συζητούμε ήδη να αλλάξουμε τη φυσιογνωμία της περιοχής μας με μία επένδυση που θα τη συνοδεύει για πολλές δεκαετίες;
Προτεραιότητά μας οφείλει να είναι η υλοποίηση των μεγάλων έργων αντιπλημμυρικής προστασίας της Άρτας, η ολοκλήρωση των αναγκαίων εγγειοβελτιωτικών και αρδευτικών έργων, καθώς και η αξιοποίηση του πολύτιμου υδάτινου δυναμικού της περιοχής προς όφελος του πρωτογενούς τομέα, ο οποίος αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής μας παραγωγής και οικονομίας.
Η Άρτα δεν είναι υποχρεωμένη να επιλέξει ανάμεσα στην ανάπτυξη και το περιβάλλον. Μπορεί και οφείλει να διεκδικήσει μία ανάπτυξη με σχέδιο, που θα υπηρετεί πρώτα τις ανάγκες του τόπου, των ανθρώπων του, του περιβάλλοντος και δεν θα υποθηκεύει το μέλλον των επόμενων γενιών.
Το Πουρνάρι δεν μπορεί να αλλάζει προορισμό κάθε τρία χρόνια.
Το Πουρνάρι δεν είναι ένα ενεργειακό οικόπεδο προς αξιοποίηση. Είναι ένας μοναδικός φυσικός, περιβαλλοντικός και αναπτυξιακός πόρος της Άρτας, που οφείλουμε να παραδώσουμε ακέραιο στις επόμενες γενιές. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν σήμερα δεν θα επηρεάσουν μόνο τη δική μας γενιά. Θα συνοδεύουν τον τόπο μας για πολλές δεκαετίες.
Το μέλλον του Πουρναρίου δεν μπορεί να αποφασιστεί ούτε από μία εταιρεία ούτε από μία Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Οφείλει να αποφασιστεί από την ίδια την κοινωνία της Άρτας, με σχέδιο, με διαφάνεια, με επιστημονική τεκμηρίωση και με σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και στο περιβάλλον της.
Η ευθύνη μας δεν είναι να αποφασίσουμε αν θα πούμε εύκολα ένα «ναι» ή ένα «όχι». Η ευθύνη μας είναι να αποφασίσουμε αν ο τόπος μας θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με σχέδιο, με σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και στον αναπτυξιακό του προσανατολισμό ή αν κάθε φορά θα καλείται να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εκάστοτε μεγάλης επένδυσης.