Εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στη βόρεια πόλη Φνιντέκ του Μαρόκου, κοντά στα σύνορα με τον ισπανικό θύλακα της Θεούτα, κρατώντας φωτογραφίες των αγαπημένων τους προσώπων που αγνοούνται. Τις δείχνουν στους περαστικούς με την ελπίδα να βρουν κάποιο ίχνος τους.

Βρέθηκαν στο ίδιο μικρό κομμάτι γης που έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο την περασμένη εβδομάδα, όταν εκτυλίχθηκαν πρωτοφανείς σκηνές με περίπου 72.000 ανθρώπους να κατευθύνονται προς την ισπανική Θεούτα, έναν μικρό «ευρωπαϊκό» θύλακα στη Βόρεια Αφρική.

Την Τρίτη κι ενώ οι υπουργοί Εσωτερικών από όλη την ΕΕ συμμετείχαν σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη για το μεταναστευτικό, η προσοχή στη μαροκινή πλευρά των συνόρων ήταν στραμμένη στον τραγικό απολογισμό των θυμάτων.

Τουλάχιστον 88 άνθρωποι έχασαν τη ζωή του στη Θέουτα και άλλοι 11 στο Μαρόκο, ενώ δεκάδες άλλοι εξακολουθούν να αγνοούνται.

«Έχω μόνο έναν γιο», δήλωσε η Χαντίτζα, η οποία περίμενε στα σύνορα από το Σάββατο, ψάχνοντας μέσα στη συνεχή ροή των ανθρώπων που επέστρεφαν για οποιοδήποτε σημάδι του 23χρονου γιου της. «Δεν έχω κανένα νέο του· δεν απαντά στο κινητό του».Ταξίδεψε στα σύνορα από το σπίτι της στην Ταγγέρη, υποθέτοντας ότι ο άνεργος γιος της ήταν ανάμεσα σε εκείνους που πέρασαν τα σύνορα.

«Δεν μου είπε ότι θα περάσει», ανέφερε. «Αυτό είναι μια τραγωδία».

«Δεν αξίζει τον κόπο, δεν υπάρχουν δουλειές για όλους»

Σύμφωνα με όσα δήλωσε την Τρίτη ο υπουργός Εσωτερικών της Ισπανίας, 70.000 άνθρωποι που έφτασαν στα τέλη της περασμένης εβδομάδας στη Θεούτα επιστράφηκαν στο Μαρόκο τις τελευταίες ημέρες.

Επηρεασμένοι από αναρτήσεις στο TikTok και το Facebook που ισχυρίζονταν ότι το Μαρόκο επιτρέπει στους ανθρώπους να διασχίσουν τα σύνορα, πολλοί έφτασαν στη Φνιντέκ με τα πόδια ή στριμωγμένοι σε λεωφορεία και αυτοκίνητα, συμμετέχοντας στο κύμα των ανθρώπων που περνούσαν στην Ισπανία.

Η Μαδρίτη ανέλαβε άμεσα δράση, συνεργαζόμενη με το Ραμπάτ για την επιστροφή της συντριπτικής πλειονότητας όσων πέρασαν μέσα σε 48 ώρες, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να αποκρούσει μια πολιτική κρίση που προκλήθηκε από αιτήματα για αναστολή της ισχύος της ζώνης Σένγκεν.

Καθώς επέστρεφαν στο μαροκινό έδαφος, κάποιοι ισχυρίστηκαν πως το έκαναν οικειοθελώς. «Πεινούσα για μέρες και φοβόμουν», δήλωσε ο 19χρονος Αμπσελάμ από την Κενίτρα στο βορειοδυτικό Μαρόκο.Ένας κάτοικος της Θεούτα τον είχε φιλοξενήσει τελικά, δίνοντάς του φαγητό και μέρος να κοιμηθεί, πριν αποφασίσει να επιστρέψει στο σπίτι του. «Δεν αξίζει τον κόπο, δεν υπάρχουν δουλειές για όλους».

Άλλοι δήλωσαν ότι εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το ισπανικό έδαφος: «Η αστυνομία περικύκλωσε την ομάδα μας και μας συνόδευσε μέχρι τα σύνορα», δήλωσε ο 21χρονος Σίμο από το Τετουάν. «Δεν είχαμε πραγματικά επιλογή».

«Πολλά μικρά παιδιά πέρασαν απέναντι· δεν ξέρουμε πόσα έχουν εξαφανιστεί»

Τις τελευταίες ημέρες, ΜΚΟ σε όλη την Ισπανία εξέφρασαν ανησυχίες ότι ορισμένοι από όσους πέρασαν στη Θεούτα και δικαιούνταν διεθνή προστασία επιστρέφονταν πριν τους επιτραπεί να ασκήσουν το δικαίωμά τους να ζητήσουν άσυλο.

Την Τρίτη η ισπανική κυβέρνηση εκτίμησε ότι 2.000 άνθρωποι που πέρασαν τα σύνορα βρίσκονταν ακόμη στον θύλακα. Ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει τουλάχιστον 862 παιδιά που έχουν καταγραφεί ως ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ η Unicef Ισπανίας προειδοποίησε ότι δεκάδες άλλα θα μπορούσαν ακόμη να περιπλανώνται στους δρόμους της πόλης απροστάτευτα.

«Πολλά μικρά παιδιά πέρασαν απέναντι· δεν ξέρουμε πόσα έχουν εξαφανιστεί», δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο TVE η Σουσάνα Ιδάλγο, ειδική σε θέματα μετανάστευσης του οργανισμού. Το αποτέλεσμα ήταν μια «εξαιρετικά δύσκολη» κατάσταση στη Θεούτα. «Υπάρχουν πολλές οικογένειες στην άλλη πλευρά των συνόρων που αναζητούν τους γιους και τις κόρες τους», σημείωσε, ενώ στη Θεούτα «υπάρχουν παιδιά 10 και 12 ετών που ζητούν τηλέφωνα για να καλέσουν τις μητέρες τους και να τους πουν ότι είναι καλά».

Οι ανησυχίες για την τύχη των ασυνόδευτων παιδιών στη Θεούτα εντάθηκαν την Τρίτη, αφού ισπανικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν ένα βίντεο που φαινόταν να δείχνει ένα αγόρι 12 ετών να κλαίει καθώς παρακαλούσε έναν στρατιώτη να μην το στείλει πίσω στο Μαρόκο.

Αφού επενέβησαν αρκετοί παριστάμενοι, επισημαίνοντας ότι η ισπανική νομοθεσία εμποδίζει την απέλαση παιδιών που είναι μόνα τους, η επιχείρηση – η οποία εξελίχθηκε μόλις λίγα μέτρα από τα σύνορα – διακόπηκε.

Τι οδήγησε τους Μαροκινούς στη μαζική διέλευση των συνόρων

Ημέρες μετά την αιφνίδια εισροή, συνεχίζουν να αιωρούνται ερωτήματα σχετικά με το τι οδήγησε στη μαζική διέλευση.

Το Μαρόκο κατηγορείται ευρέως για τον ρόλο που φέρεται να διαδραμάτισε.

«Ο κόσμος ένιωσε ότι αυτό, αν δεν ήταν ενορχηστρωμένο, τουλάχιστον ενθαρρύνθηκε ή επιτράπηκε από το Μαρόκο», δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο Χουάν Χεσούς Βίβας, ο επί σειρά ετών συντηρητικός ηγέτης της Θεούτα.

Ο ισχυρισμός απορρίφθηκε από ανώτερο Μαροκινό αξιωματούχο: «Είναι απλουστευτικό να λέγεται ότι το Μαρόκο έπρεπε απλώς να χρησιμοποιήσει βία για να τους σταματήσει. Αυτό σημαίνει πλήρη παρερμηνεία του φαινομένου», δήλωσε στο AFP.

«Σε ένα ορισμένο σημείο, οι μαροκινές δυνάμεις επιβολής του νόμου δεν μπορούσαν πλέον να αντιμετωπίσουν τους μετακινούμενους πληθυσμούς επειδή οι αριθμοί ήταν πολύ μεγάλοι» και επειδή «το φαινόμενο της έλξης ήταν πολύ ισχυρό», πρόσθεσε. «Θα μπορούσε η Ισπανία, βλέποντάς τους να έρχονται, να έχει κάνει κάτι για να τους σταματήσει χρησιμοποιώντας απλώς όπλα και επιβολή βίας; Αυτό δεν είναι δυνατόν».

Σε δήλωση που δημοσιεύθηκε την Κυριακή, το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου έριξε την ευθύνη στην «παραπληροφόρηση» για να εξηγήσει τη μαζική διέλευση.

Πηγές των ισπανικών υπηρεσιών πληροφοριών άφησαν να εννοηθεί ότι η εισροή ακολούθησε μια ψευδή είδηση που εξαπλώθηκε ταχύτατα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά από απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ισπανίας ότι οι μετανάστες που φτάνουν δια θαλάσσης δεν μπορούν να απελαύνονται με διαδικασίες fast track.Ο μαροκινός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ραμπάτ είχε επιδιώξει να προειδοποιήσει τη Μαδρίτη για τις επιπτώσεις της απόφασης. «Ξεκινήσαμε τις επαφές με την ισπανική πλευρά γύρω στις 22-23 Ιουλίου, όταν τα δίκτυα άρχισαν να μιλούν γι’ αυτό», δήλωσε ο αξιωματούχος στο AFP.

«Εξηγήσαμε ότι αυτή η απόφαση πρόκειται να δημιουργήσει πρόβλημα. Και πράγματι δημιούργησε πρόβλημα».Ο ισχυρισμός απορρίφθηκε από την υπουργό Μετανάστευσης της Ισπανίας, Έλμα Σάιθ. «Σε καμία περίπτωση δεν υπήρχαν στοιχεία, καμία έκθεση που να μας προειδοποιεί για το μέγεθος αυτού του πρωτοφανούς γεγονότος», δήλωσε στους δημοσιογράφους στη Μαδρίτη.

Η αβεβαιότητα που αιωρείται γύρω από το τι ακριβώς συνέβη επεκτάθηκε και στη Φνιντέκ, όπου οι συγγενείς που ήταν συγκεντρωμένοι στα σύνορα μιλούσαν χαμηλόφωνα για το τι θα μπορούσε να έχει συμβεί στους αγαπημένους τους. Πολλοί κρατούσαν την ελπίδα, επικαλούμενοι τις λίγες θετικές ειδήσεις που είχαν εμφανιστεί τις τελευταίες ημέρες, όπως αυτή της Φάτιμα, η οποία είχε περάσει την ημέρα περιμένοντας στα σύνορα με την οικογένειά της.

«Το τηλέφωνο του αδελφού μου είχε μείνει από μπαταρία, αλλά χθες δανείστηκε το τηλέφωνο ενός Ισπανού για να με καλέσει», είπε. «Μου είπε ότι θα γύριζε σήμερα το πρωί, οπότε είμαστε εδώ και περιμένουμε. Είμαι σίγουρη ότι θα φτάσει σύντομα».