Η συμφωνία της Μέκκας που συνδέει τις τρεις χώρες (Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία) σε μία συγκυρία που σημαδεύεται από τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή και την επανάληψη της σύρραξης στην Υεμένη έγινε γνωστή την Παρασκευή 7/8. Η Σαουδική Αραβία σύμφωνα με το CNN «έχει προσελκύσει στο πλευρό της δύο από τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις του μουσουλμανικού κόσμου, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν πλησιάζει όλο και περισσότερο στο βασίλειο».

Το συγκεκριμένο σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας στα πρότυπα του ΝΑΤΟ εδραιώνει τους μακροχρόνιους δεσμούς ασφαλείας τους σε μια συμμαχία συλλογικής άμυνας, η οποία προβλέπει ότι μια επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες «θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων», ενώ προσφέρει στη Σαουδική Αραβία ένα νέο και ισχυρό επίπεδο προστασίας, πέρα από τη μακροχρόνια συνεργασία της στον τομέα της ασφάλειας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνονται στην περιοχή οι αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η Ουάσιγκτον μπορεί ακόμη να θεωρείται αξιόπιστος εγγυητής της ασφάλειας των πλούσιων σε πετρέλαιο συμμάχων της στον Κόλπο.

Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, πίσω μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ το Πακιστάν είναι η μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα. Τέτοιοι ισχυροί σύμμαχοι ενισχύουν την αποτρεπτική ισχύ της Σαουδικής Αραβίας και δημιουργούν ένα ενιαίο, υπό σουνιτική ηγεσία στρατιωτικό μέτωπο απέναντι στην αυξανόμενη ιρανική απειλή. Ωστόσο, Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι η συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον κάποιου συγκεκριμένου παράγοντα, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας επέμεινε ότι «δεν αποτελεί προσπάθεια δημιουργίας ενός στρατιωτικού άξονα ή ενός θρησκευτικού-δογματικού μπλοκ». Ο Τούρκος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι και άλλες χώρες της περιοχής μπορούν να ενταχθούν στη συμφωνία, δημιουργώντας την προοπτική διεύρυνσης της συμμαχίας με νέα μέλη, κατά τρόπο αντίστοιχο με το ΝΑΤΟ.

{https://x.com/clashreport/status/2085690304087155023}

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έγινε δεκτός από τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, πριν από την υπογραφή του συμφώνου. Το Πακιστάν και η Τουρκία μοιράζονται σύνορα με το Ιράν και αμφότερες έχουν σοβαρούς λόγους να αποτρέψουν μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση της σύγκρουσης. Το Πακιστάν πρέπει να διαχειριστεί τόσο τον σημαντικό σιιτικό πληθυσμό του όσο και την ευαίσθητη σχέση του με την Τεχεράνη, ενώ Τουρκία και Ιράν συμμερίζονται ανησυχίες σχετικά με τον κουρδικό αυτονομισμό, παρά τον ανταγωνισμό τους σε άλλα μέτωπα της περιοχής.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Τεχεράνη έπληξε επανειλημμένα στόχους στη Σαουδική Αραβία, μεταξύ των οποίων πολιτικές υποδομές, ενεργειακές εγκαταστάσεις και αμερικανικά συμφέροντα. Οι άμεσες ιρανικές επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας περιορίστηκαν σε μεγάλο βαθμό μετά την εφαρμογή της εκεχειρίας της 8ης Απριλίου, ωστόσο οργανώσεις που υποστηρίζονται από το Ιράν στην Υεμένη και το Ιράκ συνέχισαν να στοχεύουν το βασίλειο.

{https://x.com/ForeignOfficePk/status/2085675356862960111}

Το Ριάντ υπήρξε ένας από τους πιο έντονους επικριτές του πολέμου και προσπάθησε να συγκρατήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, από περαιτέρω κλιμάκωση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, οι επιθέσεις που εξακολουθεί να δέχεται η Σαουδική Αραβία από πολλαπλά μέτωπα έχουν προκαλέσει αυξανόμενη ανησυχία και απογοήτευση στους αξιωματούχους της χώρας.

Σαουδάραβας αξιωματούχος δήλωσε την Πέμπτη στο CNN ότι το βασίλειο προετοιμάζεται για μια μεγάλης κλίμακας, συντονισμένη επίθεση από πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ και την Υεμένη, με τη συνδρομή των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν.

Το CNN έχει επίσης μεταδώσει ότι η Τεχεράνη προειδοποίησε τις χώρες του Κόλπου πως τυχόν επανάληψη των αμερικανικών επιθέσεων θα προκαλούσε αντίποινα εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων ή μονάδων αφαλάτωσης σε ολόκληρη την περιοχή.

Το σύμφωνο που υπογράφηκε την Παρασκευή στη Μέκκα λειτουργεί, επομένως, ως μια σαφής προειδοποίηση προς την Τεχεράνη: μια νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον της Σαουδικής Αραβίας θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη συμφωνία, να εμπλέξει το Πακιστάν και την Τουρκία στη σύγκρουση και να οδηγήσει σε δραματική διεύρυνση του πολέμου.

Οι πρώτες αντιδράσεις από την Τεχεράνη έδειξαν τη δυσαρέσκεια της ιρανικής πλευράς για τη συμφωνία, με υψηλόβαθμο Ιρανό αξιωματούχο να προειδοποιεί ότι το σύμφωνο δεν πρόκειται να εγγυηθεί την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας.

{https://exchange.glomex.com/video/v-dkjopru8gpzt?integrationId=40599y14juihe6ly}

«Οι Σαουδάραβες πρέπει να καταλάβουν ότι μια συμφωνία στα χαρτιά με την Τουρκία και το Πακιστάν δεν θα τους προσφέρει ασφάλεια, όπως ακριβώς απέτυχαν να το κάνουν και οι δεκαετίες μονομερούς εξάρτησης από τους Αμερικανούς», δήλωσε στο X ο Εμπραχίμ Ρεζαΐ, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου.

Η συμφωνία επισφραγίζει τους ολοένα στενότερους στρατιωτικούς δεσμούς μεταξύ των συγκεκριμένων χωρών. Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν είχαν ήδη υπογράψει επίσημο σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας τον περασμένο Σεπτέμβριο, ακόμη και πριν το Ιράν αρχίσει να εξαπολύει άμεσα πλήγματα εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία.

Al Jazeera: Μια νέα ασπίδα ή στρατηγικό σήμα;

Σύμφωνα με το Al Jazeera η νέα αμυντική συμφωνία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν δημιουργεί νέα δεδομένα στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος με το Ιράν έχει αυξήσει δραματικά την ένταση στην ευρύτερη περιοχή.

Στο παλάτι Αλ Σάφα της Μέκκας, ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ υπέγραψαν τη «Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας».

Η βασική αρχή της συμφωνίας είναι ιδιαίτερα σημαντική: επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον και των τριών. Η συμφωνία δεν κατονομάζει κάποιον συγκεκριμένο αντίπαλο. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν και το δίκτυο οργανώσεων που υποστηρίζει στην περιοχή βρίσκονται στο επίκεντρο των στρατηγικών υπολογισμών πίσω από αυτή.

Το νέο σύμφωνο έρχεται περισσότερο από πέντε μήνες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, μιας σύγκρουσης που έχει επηρεάσει άμεσα τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας.

Η συμφωνία αποτελεί ουσιαστικά επέκταση του διμερούς αμυντικού συμφώνου που είχαν υπογράψει Σαουδική Αραβία και Πακιστάν λιγότερο από έναν χρόνο νωρίτερα. Τώρα στο σχήμα εισέρχεται και η Τουρκία, η οποία διαθέτει έναν από τους ισχυρότερους στρατούς του ΝΑΤΟ και μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία.

Ο Σεχμπάζ Σαρίφ χαρακτήρισε τη συμφωνία «ασπίδα ειρήνης» για την περιοχή, ενώ ο Ερντογάν υποστήριξε ότι δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας και ότι παραμένει ανοικτή στη συμμετοχή και άλλων «αδελφικών χωρών» που επιδιώκουν ειρήνη, ευημερία και σταθερότητα.

Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις, η συμφωνία έχει προκαλέσει συζήτηση για το κατά πόσο βρίσκεται σε εξέλιξη μια ευρύτερη αναδιάταξη των ισορροπιών ισχύος στη Μέση Ανατολή. Αναλυτές επισημαίνουν ότι, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, η σημασία του συμφώνου είναι περισσότερο αποτρεπτική και στρατηγική παρά επιχειρησιακή. Η ύπαρξή του δημιουργεί αβεβαιότητα σε έναν πιθανό αντίπαλο, χωρίς να προσδιορίζει με ακρίβεια τις στρατιωτικές υποχρεώσεις κάθε κράτους.