Ποιος είχε την ευθύνη να ελέγξει το ιατρείο όπου, σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, πραγματοποιήθηκε η μοιραία διαδικασία της πλασμαφαίρεσης που συνδέεται με τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη; Αυτό είναι το ερώτημα που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας πολιτικής και θεσμικής αντιπαράθεσης, με την κυβέρνηση και τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών να ανταλλάσσουν ουσιαστικά το «μπαλάκι» των ευθυνών για το ποιος γνώριζε, ποιος έλεγχε και ποιος τελικά δεν εντόπισε όσα σήμερα ερευνώνται.

Η κυβέρνηση έδειξε αρχικά προς τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, υποστηρίζοντας ότι ο ΙΣΑ είναι ο αρμόδιος φορέας για τους ελέγχους στα ιδιωτικά ιατρεία. Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, από την πλευρά του επιχείρησε να περιγράψει τα πρακτικά όρια των ελέγχων, επισημαίνοντας ότι ο Σύλλογος διαθέτει οκτώ επιτροπές για περίπου 15.000 ιατρεία και ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρχει διαρκής εποπτεία σε κάθε χώρο και για αυτό μάλιστα δεν δίστασε να προτρέψει τους πολίτες να είναι υποψιασμένοι (!!!) για τους γιατρούς και τα ιατρεία που επισκέπτονται.

{https://exchange.glomex.com/video/v-dlfsqp0g9n7d?integrationId=40599y14juihe6ly}

Από πού και ως πού ο πολίτης καλείται να παίξει τον ρόλο του ελεγκτή του συστήματος υγείας;

Γιατί έχουμε απαίτηση από τους πολίτες να κάνουν εξονυχιστικά τη δουλειά που απαρνούνται οι ίδιες οι εποπτεύουσες αρχές; Με ποιες γνώσεις μπορεί ένας ασθενής να γνωρίζει αν το ιατρείο που επισκέπτεται έχει την απαιτούμενη άδεια, αν η εκάστοτε ιατρική πράξη επιτρέπεται να πραγματοποιηθεί σε αυτό ή αν ένα μηχάνημα χρησιμοποιείται νόμιμα και με τον προβλεπόμενο τρόπο; Αυτά είναι ζητήματα θεσμικής εποπτείας που υπό κανονικές συνθήκες θεωρούνται ότι έχουν διεκπεραιωθεί.

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι αν μπορεί ένας φορέας να βρίσκεται παντού. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς προβλέπει το σύστημα ελέγχων και αν αυτό το σύστημα μπορεί πράγματι να εντοπίζει πρακτικές που ξεφεύγουν από το πλαίσιο της νόμιμης ιατρικής δραστηριότητας. Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα. Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης υπερασπίστηκε τον πρόεδρο του ΙΣΑ, αναφέροντας ότι ο Σύλλογος είχε πραγματοποιήσει τρεις ελέγχους στον συγκεκριμένο χώρο χωρίς να εντοπίσει τη δραστηριότητα που βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της υπόθεσης. Το επόμενο εύλογο ερώτημα, επομένως, είναι απλό τι ακριβώς ελέγχθηκε και πώς είναι δυνατόν να πραγματοποιούνται έλεγχοι χωρίς να εντοπίζεται αυτό που αργότερα καταλήγει να αποτελεί αντικείμενο σοβαρής διερεύνησης. Γιατί ένα σύστημα που υποτίθεται ότι διαθέτει αρμόδιους φορείς και ελεγκτικούς μηχανισμούς φαίνεται τώρα να χρειάζεται νέο πλαίσιο, νέες διαδικασίες και νέα ψηφιακά εργαλεία;

{https://exchange.glomex.com/video/v-dlfavogy6yvl?integrationId=40599y14juihe6ly}

Αν όλα λειτουργούσαν όπως έπρεπε, τι ακριβώς έλειπε;

Στην υπόθεση μπαίνει και η κατάργηση, το 2019, του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας, των γνωστών «Ράμπο της Υγείας» που αντικαταστάθηκε από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ). Ο ίδιος ο υπουργός Υγείας άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανασύστασης ενός αντίστοιχου μηχανισμού, πιο στοχευμένου στον χώρο της υγείας. Και κάπως έτσι, μετά τον θάνατο ενός ανθρώπου, αρχίζει να ξετυλίγεται το γνώριμο ελληνικό γαϊτανάκι «δεν είναι δική μου αρμοδιότητα», «εμείς κάναμε τους ελέγχους», «δεν μπορούμε να είμαστε παντού», «υπάρχουν 15.000 ιατρεία», «η Αστυνομία δεν είναι αρμόδια», «χρειάζεται νέο πλαίσιο».

{https://exchange.glomex.com/video/v-dlfnvsonqchd?integrationId=40599y14juihe6ly}

Γιατί η ΕΑΔ δεν μπορεί να μείνει εκτός κάδρου

Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έχει καίριο θεσμικό ρόλο στις διαδικασίες που ακολουθούνται για τους διευρυμένους ελέγχους και στα ιατρεια δεδομένου ότι η ίδια η αρχιτεκτονική του ελεγκτικού μηχανισμού του Δημοσίου μετά το 2019 συνδέεται άμεσα με την ΕΑΔ. Με τον ν. 4622/2019 δημιουργήθηκε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας και σε αυτήν εντάχθηκαν αρμοδιότητες και προσωπικό από διαφορετικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, μεταξύ των οποίων και το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα δεν αρκεί να ακούμε ποιος έκανε έναν τυπικό έλεγχο και ποιος δεν εντόπισε κάτι. Πρέπει να εξεταστεί ολόκληρη η αλυσίδα εποπτείας. Η ΕΑΔ έχει θεσμικά αποστολή που συνδέεται με τον έλεγχο, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την εποπτεία της δημόσιας δράσης, ενώ η ίδια αναφέρει ότι μετά τη δημιουργία της συνεχίστηκαν οι έλεγχοι και διευρύνθηκε το ελεγκτικό πλαίσιο.

Το πρώτο ερώτημα πρέπει να είναι αν το σύστημα που δημιουργήθηκε το 2019 λειτουργούσε αποτελεσματικά. Και αν λειτουργούσε, γιατί χρειάζεται σήμερα να αναζητούμε νέα εργαλεία, νέους κανόνες και νέο πλαίσιο; Αν υπήρχαν καταγγελίες ή πληροφορίες, πώς αξιολογήθηκαν. Και εάν υπήρχαν κενά, ποιος τα εντόπισε και ποιος είχε την ευθύνη να τα διορθώσει. Η ΕΑΔ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν ένας θεσμός που υπάρχει μόνο όταν πρέπει να ανακοινωθεί ένας έλεγχος και εξαφανίζεται όταν τίθεται ζήτημα αποτελεσματικότητας των ελεγκτικών μηχανισμών. Αν το κράτος αποφάσισε το 2019 να συγκεντρώσει σε έναν ενιαίο φορέα σημαντικές ελεγκτικές αρμοδιότητες, τότε οφείλει σήμερα να αποδείξει ότι αυτή η επιλογή απέδωσε.

Γιατί εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης Μαζωνάκη. Δεν είναι μόνο το τι συνέβη σε έναν συγκεκριμένο χώρο. Είναι το εάν το κράτος είχε έναν μηχανισμό ικανό να γνωρίζει τι συμβαίνει στους χώρους που εποπτεύει. Και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ακριβώς λόγω του θεσμικού της ρόλου, δεν μπορεί να απουσιάζει από αυτή τη συζήτηση.

Όλοι έχουν μια εξήγηση. Αυτό που ακόμη αναζητείται είναι η καθαρή απάντηση. Ο ένας δείχνει τον άλλον, ο ένας επικαλείται τις αρμοδιότητές του, ο άλλος τις περιορισμένες δυνατότητές του, ενώ η κυβέρνηση ανακοινώνει τώρα νέους κανόνες και νέα εργαλεία. Η ουσία, λοιπόν, δεν βρίσκεται μόνο στο ποιος θα αναλάβει από εδώ και πέρα την ευθύνη. Βρίσκεται στο ποιος είχε την ευθύνη πριν από την τραγωδία και αν το υπάρχον σύστημα έκανε όσα έπρεπε να κάνει. Γιατί όταν μετά από έναν θάνατο όλοι αναζητούν ποιος ήταν αρμόδιος, ποιος έπρεπε να ελέγξει και ποιος δεν είδε, τότε το πολιτικό «πινγκ πονγκ» των ευθυνών δεν αρκεί ως απάντηση.

{https://exchange.glomex.com/video/v-dlf6vxrsnuk9?integrationId=40599y14juihe6ly}