Στην πρώτη του αποτίμηση μετά τη συντριπτική ήττα της Τρίτης, o αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κατέθεσε τις σκέψεις του σε μια πρωτοφανή ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την οποία ουσιαστικά ξεκίνησε η προεκλογική εκστρατεία για το 2028.

«Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος. Το είπε ο ίδιος ο πρόεδρος χθες το βράδυ. Αν θέλετε να πιστέυετε ότι άξιζε τον κόπο, ότι άξιζε την απώλεια της Γερουσίας για τα επόμενα έξι χρόνια, τότε κάντε το. Υποστηρίξετε ότι άξιζε αυτό το τίμημα. Είτε συμφωνούμε είτε διαφωνούμε, αυτό τουλάχιστον είναι ειλικρινές. Αλλά όλοι ξέρουν γιατί χάσαμε. Και κάθε ειλικρινής συζήτηση για το πού θα πάμε στη συνέχεια, πρέπει να ξεκινήσει από αυτό», ανέφερε στην ανάρτηση.

{https://x.com/JDVance/status/2118004988433641835}

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος Τραμπ παρακολουθούσε περήφανος την εξέλιξη των εργασιών στην ημιτελή αίθουσα χορού του στον Λευκό Οίκο.

Η αντίθεση είναι παράδοξη και σηματοδοτεί μια καμπή στην εποχή Τραμπ.

Ο πρόεδρος έδειξε να μην αντιλαμβάνεται, ή να αδιαφορεί για το ότι η εμμονή του με τα έργα προσωπικής προβολής αποτυπώνει ακριβώς την αδιαφορία του για τον αγώνα των Αμερικανών να ανταπεξέλθουν με το αυξανόμενο κόστος ζωής, που οδήγησε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στην ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές. Παραδόξως, την ώρα που συζητούσε με τους δημοσιογράφους, δεν έμοιαζε αποκαρδιωμένος από τη συντριπτική ήττα του κόμματός του. Αντίθετα, φαινόταν απελευθερωμένος, έτοιμος να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά… στις ανακαινίσεις του.

«Φανταστείτε πολυελαίους παντού, θα έρθουν πολύ σύντομα. Φανταστείτε το μαρμάρινο δάπεδο. Θα είναι υπέροχο. Θα είναι το ωραιότερο κτίριο», είπε ο πρόεδρος.

Ενώ ο Τραμπ σκεφτόταν ακόμη περισσότερα χρυσά διακοσμητικά, ο Βανς είχε ένα δυσκολότερο έργο: να βρει πώς θα βγάλει το κόμμα από το φιάσκο της απώλειας του Κογκρέσου. Ο αντιπρόεδρος έχει πλέον τα δικά του σχέδια: έναν νέο εκλογικό συνασπισμό, που θα μπορούσε να σώσει τις προεδρικές φιλοδοξίες του.

Η ανάρτησή του ήταν ωμά ειλικρινής και περιείχε πολλές, ελάχιστα συγκαλυμμένες υποδείξεις στην προεδρία αναφορικά με τη στρατηγική της δεύτερης θητείας. Για έναν αντιπρόεδρο, λίγες μόλις ώρες μετά από μια τόσο βαριά ήττα του Λευκού Οίκου, ήταν κίνηση αξιοσημείωτη.

Ο Βανς διεκδικεί ηγετικό ρόλο

Η ανάρτηση διαβάστηκε ως μια πρώτη προσπάθεια ανάδειξής του σε ένας από τους ηγέτες που θα χαράξουν νέα πορεία στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών. Ήταν, με αυτή την έννοια, πράξη πολιτικού υπολογισμού. Είναι όμως σωστός ο υπολογισμός; Έχουν περάσει μόλις δύο εβδομάδες από τότε που η κρίση του τέθηκε εν αμφιβόλω, όταν υιοθέτησε ένα αισχρό σποτ, που φαίνεται να γύρισε μπούμερανγκ μόνο εις βάρος του υποψηφίου για την κυβερνητική θέση του Οχάιο, Βίβεκ Ραμασουάμι.

Στην πρώτη αυτή αποτίμηση, ο Βανς έγραψε ότι συμμερίζεται την άποψη ενός Ρεπουμπλικανού δημοσκόπου πως «το οικονομικό μας μήνυμα δεν ήταν αρκετά αιχμηρό στην τελική ευθεία». Την περίοδο εκείνη ο Τραμπ μιλούσε για «χρυσή εποχή», ενώ οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης εκτοξεύονταν. Ο αντιπρόεδρος επιχείρησε επίσης να πάρει αποστάσεις από τον πρόεδρο σε δύο καθοριστικά ζητήματα της θητείας του: τον πόλεμο στο Ιράν και τη σκληρή πολιτική εναντίον των παράτυπων μεταναστών.

«Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος», έγραψε, και πρόσθεσε: «Είμαι ανοιχτός στην ιδέα να αλλάξουμε την πολιτική επιβολής, εστιάζοντας, για παράδειγμα, περισσότερο στις επιχειρήσεις που απασχολούν παράνομα εργαζόμενους». Στο δεύτερο ζήτημα φρόντισε να καλύψει τα νώτα του, υπονοώντας ότι η μόνη εναλλακτική θα ήταν η «αμνηστία» που προωθούν πολιτικοί του κατεστημένου, οι οποίοι, όπως υποστήριξε, «παραπλανούν» τον κόσμο.

Ο αντιπρόεδρος αποκάλυψε ότι ρώτησε έναν δημοσκόπο, που δεν κατονόμασε, «έναν από τους εξυπνότερους ανθρώπους που ξέρω στην πολιτική», τι θα έπειθε τους απογοητευμένους ψηφοφόρους του διδύμου Τραμπ-Βανς να επιστρέψουν. Εκείνος κατέληξε στην εξής λίστα:

«1) Λήξη του πολέμου,

2) Έμφαση στο κόστος ζωής και στον πληθωρισμό,

3) Η Αμερική πρώτα,

4) Αλλαγή στη σχέση μας με το Ισραήλ».

Ο Βανς υπερασπίστηκε επίσης την Ρέιτσελ Κάμπος-Νταφί, παρουσιάστρια του Fox News, που ζητά διπλωματική λύση για τον πόλεμο με το Ιράν. Με δεδομένο ότι, σύμφωνα με πολλά δημοσιεύματα, ο Τραμπ εξετάζει νέα πλήγματα, η κίνηση αυτή δείχνει και πιθανή ρήξη με τον πρόεδρο.

Ο Βανς φρόντισε να διευκρινίσει, καθώς απέδιδε στον πόλεμο την εκλογική ήττα, ότι «το είπε και ο πρόεδρος χθες το βράδυ». Έχει φροντίσει εξάλλου να μην διαφωνήσει δημόσια με τον Τραμπ για τη σύγκρουση, ενώ ηγήθηκε και της διαπραγματευτικής ομάδας που κατέληξε το καλοκαίρι σε μνημόνιο συνεννόησης με την Τεχεράνη, το οποίο όμως δεν άντεξε στη σύγκρουση με την πραγματικότητα.

Αυτή τη φορά, ωστόσο, υπάρχει μια διαφορά απόχρωσης, που δείχνει ότι οι θέσεις Βανς και Τραμπ δεν συμβαδίζουν. Ο πρόεδρος μιλά πλέον για τον αντίκτυπο του πολέμου στις εκλογές σχεδόν με νοσταλγία, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως τον ηγέτη που θυσίασε συνειδητά πολιτικό κεφάλαιο και πλήρωσε το τίμημα, για να κάνει ό,τι έπρεπε. «Δεν θα έκανα τίποτα διαφορετικά», είπε την Τετάρτη.

Τα λόγια του Βανς αφήνουν χώρο για μια άλλη ανάγνωση: ότι ο πόλεμος ήταν λάθος εξαρχής και έχει στοιχίσει ακριβά πολιτικά. «Αν θέλετε να υποστηρίξετε ότι άξιζε, ότι άξιζε να χάσουμε τη Γερουσία για τα επόμενα έξι χρόνια, τότε πείτε το», έγραψε.

Ο Τραμπ απέφυγε να εμφανιστεί σε διαφωνία με τον αντιπρόεδρό του. Στην ξενάγηση, είπε στους δημοσιογράφους ότι ο Βανς «μάλλον έχει δίκιο» για τον αντίκτυπο του πολέμου, επειδή «ανέβασε λίγο την τιμή της βενζίνης βραχυπρόθεσμα».

Ο αντιπρόεδρος φρόντισε τότε να κατευνάσει τα σενάρια ρήξης, δημοσιεύοντας βίντεο στο οποίο ο Τραμπ λέει, στη διάρκεια της ξενάγησης στην αίθουσα χορού, ότι βρήκε τη δήλωση «καλή».

Ο ΝτεΣάντις δηλώνει το «παρών»

Η στάση του Βανς απέναντι στον πόλεμο προκαλεί από καιρό απορίες, γιατί έρχεται σε αντίθεση με τον σκεπτικισμό που είχε εκφράσει παλαιότερα για τις στρατιωτικές επεμβάσεις στο εξωτερικό, ο οποίος είχε γεννηθεί στη διάρκεια της θητείας του στον πόλεμο του Ιράκ. Συμπεριλαμβάνοντας, ωστόσο, στα τέσσερα σημεία το «America First» και την ανάγκη να αλλάξει η σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ, φάνηκε να απευθύνεται και στην απομονωτική πτέρυγα του Τάκερ Κάρλσον. Η πτέρυγα αυτή μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στις προκριματικές εκλογές του 2028.

Όποιες κι αν είναι οι προθέσεις του Βανς, μετά τη ρεπουμπλικανική καταστροφή της Τρίτης, είναι αμφίβολο αν κάποιος που συνδέεται με τον αντιδημοφιλή πόλεμο στο Ιράν, και ανάμεσά τους ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, θα μπορέσει να τον βοηθήσει στην προεκλογική εκστρατεία του 2028.

Ο Βανς καλείται ήδη να εξηγήσει πολλές πολιτικές «κωλοτούμπες». Και πριν ακόμη από την υπόθεση Ραμασουάμι τον περασμένο μήνα, η πολιτική του επιδεξιότητα τίθετο υπό αμφισβήτηση. Άλλωστε, έχει διεξαγάγει μόνο μία μείζονα εκστρατεία με δική του ευθύνη, για τη Γερουσία στο Οχάιο το 2022. Σε εκείνη την κούρσα ωφελήθηκε πολύ από την υποστήριξη του Τραμπ, ο οποίος συγχώρησε τον συγγραφέα του «Hillbilly Elegy» για τις σφοδρές επικρίσεις του στην προεκλογική εκστρατεία του 2016.

Ο Βανς δεν είναι ο μόνος που αρχίζει τους ελιγμούς για το 2028.

Ο Ρον ΝτεΣάντις, που έχασε από τον Τραμπ στις προκριματικές του 2024, μιλά κι αυτός ανοιχτά. Όπως συμβαίνει με τον Βανς και τον Ρούμπιο, ό,τι λέει πλέον ο απερχόμενος κυβερνήτης της Φλόριντα διαβάζεται μέσα από το πρίσμα του 2028. «Είναι εξαιρετικά απίθανο οι Ρεπουμπλικανοί να ανακτήσουν το Κογκρέσο το 2028. Ίσως να μην έχουμε ελπίδες για τον έλεγχο της Γερουσίας πριν από το 2032», έγραψε στο X.

{https://x.com/RonDeSantis/status/2117870135956435110}

Στους δημοσιογράφους είπε ότι η ήττα της Τρίτης σήμανε «σχεδόν την εξαφάνιση των Ρεπουμπλικανών σε πολλά μέρη της χώρας, τουλάχιστον όπως τους γνωρίζαμε εδώ και 100 χρόνια». Πρόσθεσε ότι οι συνέπειες μπορεί να γίνονται αισθητές για την επόμενη δεκαετία ή και περισσότερο. «Αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν έχει το Τέξας ως άγκυρα, δεν θα είμαστε βιώσιμοι σε εθνικό επίπεδο», είπε.

Οι δηλώσεις του κυβερνήτη της Φλόριντα φαίνεται να εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό με εκείνες του Βανς: αποτελούν μια ένδειξη διεκδίκησης της μελλοντικής ηγεσίας των Ρεπουμπλικανών. Έγιναν εξάλλου από μια πολιτεία με ρεπουμπλικανική παράδοση, που στην πλειονότητά της αντιστάθηκε στο δημοκρατικό κύμα της Τρίτης και την οποία ο ΝτεΣάντις χρησιμοποιεί από καιρό ως πειραματικό εργαστήριο για ένα Ρεπουμπλικανικό Κόμμα της μετα-Τραμπ εποχής.

Σχολιαστές αστειεύονταν την Τρίτη ότι η προεδρική εκστρατεία του 2028 θα ξεκινούσε το πρωί της Τετάρτης.

Ο Τζέι Ντι Βανς τους επιβέβαιωσε.